Bu tür orantı problemlerini çözmek aslında çok kolay ve mantıklıdır. Adım adım ilerleyelim:
Soruda, ürün miktarının tarlaya harcanan gübre miktarıyla doğru orantılı olduğu belirtiliyor. Bu ne demek?
Doğru orantı, iki nicelikten biri artarken diğerinin de aynı oranda artması, biri azalırken diğerinin de aynı oranda azalması demektir. Yani, daha çok gübre kullanırsak, daha çok ürün alırız.
Matematiksel olarak, eğer $A$ ve $B$ doğru orantılı ise, $\frac{A}{B} = k$ (sabit bir sayı) diyebiliriz. Bu sabit sayıya "orantı sabiti" denir.
Bize verilen ilk bilgi şudur: $20 \text{ kg}$ gübre ile $150 \text{ kg}$ ürün elde ediliyor.
İstenen ise: $30 \text{ kg}$ gübre ile kaç kg ürün elde edileceği.
Doğru orantı olduğu için, gübre miktarının ürüne oranı sabit kalacaktır. İki farklı şekilde orantı kurabiliriz:
Yöntem 1: Oran Sabitini Bulma (Birim Başına Düşen Ürün)
$1 \text{ kg}$ gübre ile ne kadar ürün elde edildiğini bulabiliriz:
$\text{Oran} = \frac{\text{Ürün Miktarı}}{\text{Gübre Miktarı}} = \frac{150 \text{ kg ürün}}{20 \text{ kg gübre}}$
$\text{Oran} = \frac{150}{20} = \frac{15}{2} = 7.5 \text{ kg ürün/kg gübre}$
Yani, her $1 \text{ kg}$ gübre için $7.5 \text{ kg}$ ürün elde ediliyor.
Yöntem 2: Doğrudan Orantı Kurma
Gübre miktarı ile ürün miktarı doğru orantılı olduğu için, aşağıdaki gibi bir orantı kurabiliriz:
$\frac{\text{Gübre 1}}{\text{Ürün 1}} = \frac{\text{Gübre 2}}{\text{Ürün 2}}$
$\frac{20 \text{ kg gübre}}{150 \text{ kg ürün}} = \frac{30 \text{ kg gübre}}{x \text{ kg ürün}}$
Burada $x$, $30 \text{ kg}$ gübre ile elde edilecek ürün miktarıdır.
Şimdi yukarıdaki yöntemlerden birini kullanarak $x$ değerini bulalım.
Yöntem 1'e Göre Hesaplama:
$1 \text{ kg}$ gübre $7.5 \text{ kg}$ ürün veriyorsa, $30 \text{ kg}$ gübre ne kadar ürün verir?
$\text{Ürün Miktarı} = \text{Gübre Miktarı} \times \text{Oran}$
$\text{Ürün Miktarı} = 30 \text{ kg} \times 7.5 \text{ kg/kg}$
$\text{Ürün Miktarı} = 30 \times \frac{15}{2} = 15 \times 15 = 225 \text{ kg}$
Yöntem 2'ye Göre Hesaplama:
Kurduğumuz orantıyı çözelim:
$\frac{20}{150} = \frac{30}{x}$
İçler dışlar çarpımı yaparak $x$'i buluruz:
$20 \times x = 150 \times 30$
$20x = 4500$
$x = \frac{4500}{20}$
$x = \frac{450}{2}$
$x = 225 \text{ kg}$
Gördüğünüz gibi, her iki yöntemle de aynı sonuca ulaştık!
$30 \text{ kg}$ gübre ile $225 \text{ kg}$ ürün elde edilir.
Cevap B seçeneğidir.