Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra ekonomik bağımsızlığı sağlamak ve ulusal kalkınmayı gerçekleştirmek amacıyla önemli adımlar atılmıştır. Bu adımlardan biri de $1923$ yılında İzmir'de toplanan İktisat Kongresi'dir.
İzmir İktisat Kongresi'nde alınan kararların temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Devletçilik ilkesinin benimsenmesi
B) Özel sektörün ekonomideki rolünü artırmak
C) Yabancı sermayeye tamamen kapalı bir ekonomi oluşturmak
D) Tarım sektörünü tamamen devlet kontrolüne almak
Sevgili öğrenciler, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra atılan önemli adımlardan biri olan $1923$ İzmir İktisat Kongresi, yeni devletin ekonomik yol haritasını belirlemek açısından büyük önem taşır. Şimdi bu kongrede alınan kararların temel niteliğini adım adım inceleyelim:
- Sorunun Bağlamı: Türkiye Cumhuriyeti, Kurtuluş Savaşı'ndan yeni çıkmış, ekonomik bağımsızlığını kazanma ve ulusal kalkınmayı gerçekleştirme hedefiyle yola çıkmıştır. Bu dönemde, ülkenin kaynakları sınırlıydı ve yeni bir ekonomik modelin temelleri atılacaktı.
- A) Devletçilik ilkesinin benimsenmesi: Devletçilik ilkesi, devletin ekonomide daha aktif ve yönlendirici bir rol üstlenmesini ifade eder. Ancak bu ilke, Türkiye'de özellikle $1929$ Dünya Ekonomik Bunalımı'ndan sonra daha belirgin bir şekilde uygulanmaya başlanmıştır. $1923$ İzmir İktisat Kongresi'nde ise devletçilik henüz temel bir ilke olarak benimsenmemiştir. Kongre, daha çok özel sektörün teşvikine odaklanmıştır. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) Özel sektörün ekonomideki rolünü artırmak: İzmir İktisat Kongresi'nin en temel ve belirleyici niteliği budur. Kongre, milli sermayenin ve yerli girişimcilerin desteklenerek, özel sektörün sanayi, tarım ve ticaret alanlarında öncü rol oynamasını hedeflemiştir. Amaç, milli bir burjuvazi oluşturmak, yerli üretimi artırmak ve ekonomik bağımsızlığı özel teşebbüs eliyle sağlamaktı. Kongrede alınan kararlar, milli bankaların kurulması, sanayinin teşviki ve tarımın modernizasyonu gibi konuları özel sektörün katılımıyla gerçekleştirmeyi öngörmüştür. Bu nedenle B seçeneği doğru cevaptır.
- C) Yabancı sermayeye tamamen kapalı bir ekonomi oluşturmak: Kongre, yabancı sermayenin kontrolsüz girişine karşı temkinli bir duruş sergilese de, tamamen kapalı bir ekonomi oluşturmayı hedeflememiştir. Aksine, ulusal çıkarlara uygun ve denetimli yabancı sermayenin ülkeye girişine belirli koşullarla izin verilebileceği belirtilmiştir. Önemli olan, yabancı sermayenin ülkenin ekonomik bağımsızlığına zarar vermemesiydi. Bu nedenle C seçeneği doğru değildir.
- D) Tarım sektörünü tamamen devlet kontrolüne almak: İzmir İktisat Kongresi, tarım sektörüne büyük önem vermiş ve çiftçinin desteklenmesi, tarımsal üretimin artırılması ve modernleşme konularında kararlar almıştır. Ancak bu kararlar, tarım sektörünü tamamen devlet kontrolüne almayı değil, özel çiftçilerin ve girişimcilerin teşvik edilmesini ve onlara destek olunmasını öngörmüştür. Örneğin, aşar vergisinin kaldırılması gibi kararlar çiftçiyi rahatlatmaya yönelikti. Bu nedenle D seçeneği doğru değildir.
İzmir İktisat Kongresi, yeni Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığını ve kalkınmasını özel sektörün dinamizmiyle gerçekleştirmeyi amaçlayan liberal bir ekonomik anlayışın ilk adımlarını atmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
