Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla milli egemenlik ilkesi fiilen hayata geçirilmeye başlanmıştır. Ancak devletin yönetim şekli ve devlet başkanlığı gibi konuların belirsizliği devam etmekteydi. Bu durum, $1923$ yılında yaşanan önemli bir gelişmeyle son bulmuştur.
Yukarıda bahsedilen belirsizliği ortadan kaldıran ve yeni Türk Devleti'nin yönetim şeklini kesinleştiren gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabulü
B) Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması
C) Cumhuriyetin ilan edilmesi
D) Ankara'nın başkent yapılması
Sevgili öğrenciler, bu soru, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecindeki önemli dönüm noktalarından birini anlamamızı istiyor. Milli egemenlik ilkesinin fiilen hayata geçirilmeye başlandığı ancak yönetim şeklinin ve devlet başkanlığının henüz netleşmediği bir dönemi ele alıyor ve bu belirsizliğin 1923'te nasıl sona erdiğini soruyor.
- Öncelikle sorunun anahtar noktalarını belirleyelim:
- Milli egemenlik ilkesi TBMM'nin açılmasıyla başlamış.
- Ancak devletin yönetim şekli (monarşi mi, cumhuriyet mi?) ve devlet başkanlığı (padişah mı, cumhurbaşkanı mı?) belirsizdi.
- Bu belirsizlik 1923 yılında yaşanan önemli bir gelişmeyle son bulmuştur.
- Bizden istenen, bu belirsizliği ortadan kaldıran ve yönetim şeklini kesinleştiren gelişmeyi bulmak.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabulü: Bu kanun, 1921 yılında kabul edilmiştir. Milli egemenliği ve TBMM'nin üstünlüğünü vurgulamış olsa da, devletin yönetim şeklini açıkça "cumhuriyet" olarak tanımlamamış ve devlet başkanlığı sorununu tam olarak çözmemiştir. Ayrıca tarihi 1923 değildir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- B) Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması: Bu antlaşma, 1922 yılının Ekim ayında imzalanmıştır. Türk Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasını sona erdiren önemli bir diplomatik başarıdır. Ancak devletin yönetim şekli veya devlet başkanlığı ile ilgili bir düzenleme içermez. Tarihi de 1923 değildir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- C) Cumhuriyetin ilan edilmesi: Bu gelişme, 29 Ekim 1923 tarihinde gerçekleşmiştir. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte, yeni Türk Devleti'nin yönetim şekli kesin olarak "cumhuriyet" olarak belirlenmiştir. Ayrıca, devlet başkanlığı sorunu da çözülmüş ve Mustafa Kemal Atatürk ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Bu gelişme, soruda bahsedilen tüm belirsizlikleri ortadan kaldırmış ve 1923 yılı kriterine uymaktadır.
- D) Ankara'nın başkent yapılması: Ankara, 13 Ekim 1923 tarihinde başkent ilan edilmiştir. Bu, yeni devletin idari merkezi açısından önemli bir karardır. Ancak devletin yönetim şeklini veya devlet başkanlığı sorununu çözmez. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- Yukarıdaki incelemeler sonucunda, 1923 yılında yaşanan, devletin yönetim şeklini kesinleştiren ve devlet başkanlığı belirsizliğini ortadan kaldıran gelişmenin Cumhuriyetin ilan edilmesi olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
