"Yiyiniz, içiniz, giyininiz ve sadaka veriniz; ancak israf etmeyiniz ve kibirlenmeyiniz." (Buhârî, Libâs, $1$.)
Bu hadis-i şerif, tutum ve davranışlarımızda dikkat etmemiz gereken hangi önemli ilkeyi vurgulamaktadır?
A) Kanaatkârlık
B) Sabır
C) Ölçülülük
D) Cömertlik
Sevgili öğrenciler, bu hadis-i şerif, hayatımızdaki tutum ve davranışlarımıza ışık tutan çok önemli bir prensibi bizlere öğretmektedir. Şimdi adım adım bu prensibi inceleyelim:
- Öncelikle hadisin ilk kısmına bakalım: "Yiyiniz, içiniz, giyininiz ve sadaka veriniz." Bu kısım, temel ihtiyaçlarımızı karşılamamızın ve hatta başkalarına yardım etmemizin (sadaka vermenin) meşru ve güzel davranışlar olduğunu gösterir. Yani, hayatın nimetlerinden faydalanmak ve iyilik yapmak teşvik edilmektedir.
- Şimdi hadisin ikinci ve kısıtlayıcı kısmına odaklanalım: "ancak israf etmeyiniz ve kibirlenmeyiniz." İşte bu kısım, ilk kısımda bahsedilen eylemleri yaparken dikkat etmemiz gereken sınırları çiziyor.
- "İsraf etmeyiniz" ifadesi, sahip olduğumuz nimetleri gereksiz yere harcamamamız, boşa tüketmememiz ve aşırıya kaçmamamız gerektiğini vurgular. Yani, yeme, içme ve giyinme gibi konularda aşırıya gitmemeli, elimizdekini çarçur etmemeliyiz.
- "Kibirlenmeyiniz" ifadesi ise, sahip olduklarımızla övünmememiz, başkalarından üstün görmememiz ve gösteriş yapmamamız gerektiğini belirtir. Bu da bir tür aşırılıktan, yani benlik ve gurur aşırılığından kaçınmayı öğütler.
- Bu iki yasak (israf etmemek ve kibirlenmemek), aslında hayatın her alanında bir denge ve orta yol bulmamız gerektiğini anlatır. Ne tamamen mahrum kalmak ne de sınırsızca tüketmek doğru değildir. Ne cimrilik ne de savurganlık; ne alçakgönüllülükten uzaklaşmak ne de kendini beğenmişlik.
- İşte bu dengeyi, orta yolu bulma ve aşırılıklardan kaçınma ilkesine ölçülülük denir. Ölçülülük, her işte haddi aşmamak, dengeli olmak ve aşırı uçlardan uzak durmaktır. Hadis, bize yiyip içmemizi, giyinmemizi ve sadaka vermemizi söylerken bile, bunu yaparken israfa ve kibre düşmememiz gerektiğini hatırlatarak, her eylemimizde ölçülü olmamız gerektiğini vurgulamaktadır.
- Diğer seçeneklere baktığımızda:
- A) Kanaatkârlık: Elindekine razı olmak güzel bir özelliktir ancak hadis sadece razı olmayı değil, aynı zamanda harcamayı ve sadaka vermeyi de teşvik ederken, bunu ölçülü yapmayı öğütler.
- B) Sabır: Hadis, zorluklara dayanma veya bekleme ile ilgili doğrudan bir mesaj içermemektedir.
- D) Cömertlik: Sadaka vermek cömertliktir, ancak hadisin ana vurgusu sadece cömertlik değil, cömertlik dahil tüm eylemlerde israftan ve kibirden kaçınarak dengeli olmaktır.
Bu nedenle, hadis-i şerif, tutum ve davranışlarımızda dikkat etmemiz gereken en önemli ilke olarak ölçülülüğü vurgulamaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
