9. sınıf türk dili ve edebiyatı 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo Test 2

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelime grubunun cümleye kattığı anlam diğerlerinden farklıdır?

A) Hava kararınca kurtlar ulumaya başladı.

B) Sınav sonuçları açıklandığında etekleri zil çaldı.

C) O kadar yorgundu ki ayakları yere basmıyordu.

D) Bu haberi duyunca dünyalar onun oldu.

E) Başarısıyla göz doldurdu.

Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, altı çizili kelime grubunun cümleye kattığı anlamın diğerlerinden farklı olduğu seçeneği bulmamız isteniyor. Bu tür sorularda genellikle deyimler, mecazlar ve gerçek anlamlı ifadeler arasındaki farkı anlamamız gerekir. Şimdi her bir seçeneği tek tek inceleyelim:

• A) Hava kararınca kurtlar ulumaya başladı.

  Buradaki "kurtlar ulumaya başladı" ifadesi, kurtların gerçekten ses çıkarma eylemini, yani ulumayı anlatır. Bu, kelimelerin gerçek anlamıyla kullanıldığı, herhangi bir mecaz veya deyim içermeyen bir ifadedir. Olayın olduğu gibi aktarıldığı, somut bir durumu ifade eder.

• B) Sınav sonuçları açıklandığında etekleri zil çaldı.

  "Etekleri zil çalmak" bir deyimdir. Bu ifade, kişinin çok sevinmesi, aşırı derecede mutlu olması anlamına gelir. Gerçekten eteklerin zil çalması gibi bir durum söz konusu değildir; bu, bir duyguyu abartılı ve mecazi bir şekilde anlatan bir ifadedir.

• C) O kadar yorgundu ki ayakları yere basmıyordu.

  "Ayakları yere basmamak" da bir deyimdir. Genellikle çok sevinmek, heyecanlanmak veya gururlanmak anlamında kullanılır. Ancak bu cümlede "o kadar yorgundu ki" ifadesiyle birlikte kullanıldığında, aşırı yorgunluktan dolayı kendini çok hafif hissetmek, sanki yere basmıyormuş gibi olmak anlamında mecazi bir abartma (mübalağa) içerir. Her iki durumda da gerçek anlamda ayakların yere basmaması söz konusu değildir, yani mecazi bir ifadedir.

• D) Bu haberi duyunca dünyalar onun oldu.

  "Dünyalar onun olmak" bir deyimdir. Bu ifade, kişinin çok büyük bir mutluluk, sevinç yaşaması, her şeye sahip olmuş gibi hissetmesi anlamına gelir. Gerçekten dünyanın bir kişiye ait olması mümkün değildir; bu da mecazi bir ifadedir.

• E) Başarısıyla göz doldurdu.

  "Göz doldurmak" bir deyimdir. Bu ifade, bir kişinin başarısı, performansı veya nitelikleriyle beğenilmesi, takdir toplaması, beklentileri fazlasıyla karşılaması anlamına gelir. Gerçekten gözlerin dolması gibi bir durum değildir; bu da mecazi bir ifadedir.

Gördüğümüz gibi, B, C, D ve E seçeneklerindeki altı çizili kelime grupları birer deyim veya mecazi ifadedir. Yani kelimeler gerçek anlamlarının dışında, farklı bir anlamı karşılamak üzere kullanılmıştır. Ancak A seçeneğindeki "kurtlar ulumaya başladı" ifadesi, kelimelerin gerçek anlamıyla kullanıldığı, herhangi bir mecaz içermeyen, somut bir durumu anlatan bir ifadedir. Bu nedenle, A seçeneğindeki anlam diğerlerinden farklıdır.

Cevap A seçeneğidir.