"Yazar, son romanında sıra dışı bir konuyu ele almıştı. Okuyucular, büyük bir merakla kitabın çıkışını bekliyordu. Romanın kahramanı, yalnız bir adamdı ve hayatın anlamını arıyordu. Onun bu arayışı, okuyucuların kendi iç dünyalarına dönmesine sebep olacaktı."
Yukarıdaki metinde altı çizili sözcüklerden hangisi türce diğerlerinden farklıdır?
A) son
B) sıra dışı
C) büyük
D) yalnız
E) bir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bizden, verilen metindeki altı çizili sözcüklerin türlerini (görevlerini) belirlememiz ve türce diğerlerinden farklı olanı bulmamız isteniyor. Türkçede sözcükler cümle içinde farklı görevler üstlenirler. Bu görevlere "sözcük türü" denir. Başlıca sözcük türleri isim, sıfat, zarf, zamir, edat, bağlaç, ünlem ve fiildir.
Şimdi altı çizili sözcüklere tek tek bakalım:
- A) son: "son romanında" ifadesinde "son" kelimesi, "roman" ismini nitelemektedir. "Nasıl roman?" diye sorduğumuzda "son roman" cevabını alırız. Varlıkların durumunu, rengini, biçimini bildiren sözcüklere niteleme sıfatı denir. Bu durumda "son" bir niteleme sıfatıdır.
- B) sıra dışı: "sıra dışı bir konuyu" ifadesinde "sıra dışı" kelimesi, "konu" ismini nitelemektedir. "Nasıl konu?" diye sorduğumuzda "sıra dışı konu" cevabını alırız. Bu da bir niteleme sıfatıdır.
- C) büyük: "büyük bir merakla" ifadesinde "büyük" kelimesi, "merak" ismini nitelemektedir. "Nasıl merak?" diye sorduğumuzda "büyük merak" cevabını alırız. Bu da bir niteleme sıfatıdır.
- D) yalnız: "yalnız bir adamdı" ifadesinde "yalnız" kelimesi, "adam" ismini nitelemektedir. "Nasıl adam?" diye sorduğumuzda "yalnız adam" cevabını alırız. Bu da bir niteleme sıfatıdır.
- E) bir: Metinde "sıra dışı bir konuyu", "büyük bir merakla", "yalnız bir adamdı" şeklinde üç farklı yerde altı çizilmiştir. Bu kullanımların hepsinde "bir" kelimesi sayı bildirmemektedir. "Herhangi bir" anlamında kullanılarak isimleri belirsiz bir şekilde belirtmektedir. İsimleri belirsizlik yoluyla belirten sıfatlara belgisiz sıfat denir. Belgisiz sıfatlar, sıfatların alt türlerinden olan belirtme sıfatları grubuna girer.
Gördüğümüz gibi A, B, C ve D seçeneklerindeki sözcükler varlıkların özelliklerini (nasıl olduklarını) bildiren "niteleme sıfatları" iken, E seçeneğindeki "bir" sözcüğü varlıkları belirsizlik yoluyla belirten "belirtme sıfatları" grubuna giren "belgisiz sıfat"tır. Her ne kadar ikisi de "sıfat" olsa da, alt türleri bakımından farklılık gösterirler ve bu tür sorularda bu ayrım önemlidir.
Bu nedenle, türce diğerlerinden farklı olan sözcük "bir"dir.
Cevap E seçeneğidir.
