11. sınıf edebiyat 2. dönem 1. yazılı 2. Senaryo Test 1

"Kasabanın en yaşlılarından biri olan Hasan Dede, her zaman sakin ve bilge duruşuyla tanınırdı. Konuşmaktan çok dinlemeyi sever, sözleri her zaman derin anlamlar taşırdı. Çocuklar ona bayılır, etrafında toplanıp eski hikâyelerini dinlerlerdi. Ancak onun bu bilge duruşunun altında, gençliğinde yaşadığı büyük bir kaybın yattığını kimse bilmezdi. Bu kayıp, onu hayata karşı daha dirençli ve anlayışlı kılmıştı. O, kasabanın vicdanı gibiydi; haksızlığa asla tahammül edemez, doğru bildiğinden şaşmazdı."

Bu metinde Hasan Dede'nin şahıs kadrosu içindeki özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

A) Bilge bir kişiliğe sahiptir.

B) Geçmişinde travmatik bir olay yaşamıştır.

C) Toplum tarafından saygı gören bir figürdür.

D) Olay örgüsünde pasif bir role sahiptir.

E) Ahlaki değerlere bağlıdır.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, verilen metni dikkatlice okuyarak Hasan Dede'nin özelliklerini anlamamız ve şıklarda verilen ifadelerden hangisinin metinden çıkarılamayacağını bulmamız isteniyor. Hadi her bir şıkkı metinle karşılaştırarak inceleyelim:

• A) Bilge bir kişiliğe sahiptir.

  Metinde "sakin ve bilge duruşuyla tanınırdı", "sözleri her zaman derin anlamlar taşırdı" ifadeleri yer almaktadır. Bu ifadeler Hasan Dede'nin bilge bir kişiliğe sahip olduğunu açıkça göstermektedir. Dolayısıyla bu yargı metinden çıkarılabilir.

• B) Geçmişinde travmatik bir olay yaşamıştır.

  Metinde "gençliğinde yaşadığı büyük bir kaybın yattığını kimse bilmezdi" ve "Bu kayıp, onu hayata karşı daha dirençli ve anlayışlı kılmıştı" cümleleri geçmektedir. "Büyük bir kayıp" ifadesi, travmatik bir olayı işaret eder. Bu yargı da metinden çıkarılabilir.

• C) Toplum tarafından saygı gören bir figürdür.

  Metinde "Kasabanın en yaşlılarından biri", "Çocuklar ona bayılır, etrafında toplanıp eski hikâyelerini dinlerlerdi", "O, kasabanın vicdanı gibiydi" gibi ifadeler bulunmaktadır. Bu ifadeler, Hasan Dede'nin kasaba halkı, özellikle de çocuklar tarafından sevilen, dinlenilen ve saygı duyulan bir kişi olduğunu göstermektedir. Bu yargı da metinden çıkarılabilir.

• D) Olay örgüsünde pasif bir role sahiptir.

  Metin, Hasan Dede'nin karakter özelliklerini ve kişiliğini anlatmaktadır. Onun "kasabanın vicdanı gibi" olduğu, "haksızlığa asla tahammül edemediği" ve "doğru bildiğinden şaşmadığı" belirtilmiştir. Bu özellikler, onun bir olay örgüsü içinde pasif kalmayacağını, aksine aktif ve yönlendirici bir rol üstlenebileceğini düşündürmektedir. Metinde doğrudan bir olay örgüsü anlatılmadığı için onun bir olay örgüsündeki rolü hakkında kesin bir yargıya varamayız, ancak verilen özellikler pasif bir rolü desteklemez. Bu yargı metinden çıkarılamaz.

• E) Ahlaki değerlere bağlıdır.

  Metinde "O, kasabanın vicdanı gibiydi; haksızlığa asla tahammül edemez, doğru bildiğinden şaşmazdı" ifadeleri, Hasan Dede'nin güçlü ahlaki değerlere sahip olduğunu ve bu değerlere sıkı sıkıya bağlı olduğunu açıkça göstermektedir. Bu yargı da metinden çıkarılabilir.

Sonuç olarak, Hasan Dede'nin metinde anlatılan özellikleri onun bilge, geçmişinde büyük bir kayıp yaşamış, toplum tarafından saygı gören ve ahlaki değerlere bağlı bir kişi olduğunu göstermektedir. Ancak metinde onun bir olay örgüsündeki rolünün pasif olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır; aksine, özellikleri aktif bir rol üstlenebileceğini düşündürmektedir.

Cevap D seçeneğidir.