Mantık hataları (Safsatalar) nedir Test 1

🎓 Mantık hataları (Safsatalar) nedir Test 1 - Ders Notu

Bu ders notu, mantık hataları (safsatalar) konusunu anlamanıza ve testteki soruları daha kolay çözmenize yardımcı olacaktır. Temel mantık hataları ve bunların örnekleri üzerinde durulacaktır.

📌 Mantık Hatası (Safsata) Nedir?

Mantık hatası, bir argümanın geçersiz veya hatalı olmasına neden olan bir akıl yürütme hatasıdır. Safsatalar, kasıtlı olarak yanıltıcı olabileceği gibi, farkında olmadan da yapılabilir.

• Bir argümanın mantıksal yapısında bir kusur varsa, bu bir safsatadır.
• Safsatalar, argümanın ikna edici görünmesine rağmen, aslında temelsiz olmasına yol açar.

⚠️ Dikkat: Bir argümanın yanlış olması, sonucunun da yanlış olduğu anlamına gelmez. Sadece argümanın sonucu desteklemediği anlamına gelir.

📌 Adam Karalama (Ad Hominem) Safsatası

Bu safsata, bir argümana karşı çıkmak yerine, argümanı sunan kişiye saldırmaktır. Kişinin karakteri, kişisel özellikleri veya geçmişi eleştirilir.

• "Ahmet'in bu konuda ne dediği önemli değil, zaten o bir yalancı."
• Bir politikacının önerisini reddetmek, çünkü o politikacının geçmişte yaptığı hatalar var.

💡 İpucu: Argümanı sunan kişiye değil, argümanın kendisine odaklanın.

📌 Otoriteye Başvurma Safsatası

Bir konuda uzman olmayan bir kişinin veya otoritenin görüşüne dayanarak bir argümanı desteklemektir. Ünlü birinin veya popüler bir figürün görüşünü delil olarak sunmak da bu safsataya girer.

• "Ünlü bir oyuncu bu kremi kullanıyor, o zaman bu krem çok iyidir."
• "Doktor olmayan birinin sağlık tavsiyesi vermesi."

⚠️ Dikkat: Otoriteye başvururken, kişinin ilgili konuda uzman olduğundan emin olun.

📌 Yanlış İkilem (Siyah Beyaz Safsatası)

Sadece iki seçenek varmış gibi sunarak, diğer olasılıkları göz ardı etmektir. Genellikle "ya... ya da..." şeklinde ifade edilir.

• "Ya benimlesin ya da düşmanımdasın."
• "Ya çok zekisin ya da çok aptalsın."

💡 İpucu: Çoğu durumda, iki uç arasında birçok farklı olasılık vardır.

📌 Genelleme Safsatası

Sınırlı sayıda örnekten yola çıkarak, tüm durumlar için geçerli bir sonuç çıkarmaktır. Yetersiz kanıtla yapılan aceleci bir yargıdır.

• "Gördüğüm tüm kediler siyahtı, demek ki bütün kediler siyahtır."
• "İki defa aynı restoranda kötü yemek yedim, o zaman bu restoran her zaman kötüdür."

📝 **Not:** Daha fazla kanıt toplamak, genelleme safsatasından kaçınmanıza yardımcı olabilir.

📌 Sonuç Çıkarma Safsatası (Post Hoc Ergo Propter Hoc)

Bir olayın başka bir olaydan sonra gerçekleşmesi, ilk olayın ikinci olayın nedeni olduğu anlamına gelmez. Sadece zamansal bir ilişki vardır, nedensel bir ilişki olmayabilir.

• "Horoz öttü, sonra güneş doğdu. Demek ki horozun ötmesi güneşin doğmasına neden oluyor."
• "Aşı oldum, sonra hastalandım. Demek ki aşı beni hasta etti."

⚠️ Dikkat:** İki olay arasındaki ilişkiyi kanıtlamak için daha fazla kanıt gerekir.