12. sınıf kimya 2. dönem 1. yazılı 3. Senaryo Test 2

Aşağıdaki hidrokarbonlardan hangisi bir sikloalken sınıfına girer?

A) $C_6H_{12}$

B) $C_6H_6$

C) $C_6H_{10}$

D) $C_5H_{12}$

E) $C_4H_6$

Bir hidrokarbonun hangi sınıfa ait olduğunu belirlemek için öncelikle genel formüllerini bilmemiz gerekir. Hidrokarbon sınıflarının genel formülleri şunlardır:

• Alkanlar: Doymuş, açık zincirli hidrokarbonlardır. Genel formülleri $C_nH_{2n+2}$ şeklindedir.
• Alkenler: Bir adet çift bağ içeren, açık zincirli hidrokarbonlardır. Genel formülleri $C_nH_{2n}$ şeklindedir.
• Alkinler: Bir adet üçlü bağ içeren, açık zincirli hidrokarbonlardır. Genel formülleri $C_nH_{2n-2}$ şeklindedir.
• Sikloalkanlar: Doymuş, halkalı hidrokarbonlardır. Genel formülleri $C_nH_{2n}$ şeklindedir.
• Sikloalkenler: Bir adet halka ve en az bir adet çift bağ içeren halkalı hidrokarbonlardır. Bir halka ve bir çift bağ içeren sikloalkenlerin genel formülü $C_nH_{2n-2}$ şeklindedir. Eğer birden fazla çift bağ içeriyorsa, hidrojen sayısı daha da azalır.

Şimdi seçenekleri bu genel formüllere göre inceleyelim:

• A) $C_6H_{12}$:

  Burada karbon sayısı $n=6$'dır. Hidrojen sayısı $12$'dir. Bu formül $C_nH_{2n}$ genel formülüne uyar.

  Bu formül, açık zincirli bir alkeni (örneğin 1-hekzen) veya doymuş bir sikloalkanı (örneğin sikloheksan) temsil eder. Sikloalkenler, bir halka ve en az bir çift bağ içerdiğinden, genel formülleri $C_nH_{2n-2}$ olmalıdır. Bu nedenle, $C_6H_{12}$ standart kimyasal tanımlara göre bir sikloalken değildir.

• B) $C_6H_6$:

  Burada karbon sayısı $n=6$'dır. Hidrojen sayısı $6$'dır. Bu formül $C_nH_{2n-6}$ genel formülüne uyar.

  Bu formül, benzen gibi aromatik bileşikleri veya çoklu çift bağlar ve/veya halkalar içeren yüksek derecede doymamış hidrokarbonları temsil eder. Benzen (1,3,5-siklohekzatrien) teknik olarak bir sikloalken olarak kabul edilebilir, ancak genellikle ayrı bir sınıf olan aromatikler altında incelenir.

• C) $C_6H_{10}$:

  Burada karbon sayısı $n=6$'dır. Hidrojen sayısı $10$'dur. Bu formül $C_nH_{2n-2}$ genel formülüne uyar.

  Bu formül, bir alkin (örneğin hekzin), iki çift bağ içeren bir alken (alkadien, örneğin heksadien) veya bir halka ve bir çift bağ içeren bir sikloalkeni (örneğin siklohekzen) temsil edebilir. Bu seçenek, bir sikloalken olma potansiyeline sahiptir.

• D) $C_5H_{12}$:

  Burada karbon sayısı $n=5$'tir. Hidrojen sayısı $12$'dir. Bu formül $C_nH_{2n+2}$ genel formülüne uyar.

  Bu formül, bir alkanı (örneğin pentan) temsil eder. Bir sikloalken değildir.

• E) $C_4H_6$:

  Burada karbon sayısı $n=4$'tür. Hidrojen sayısı $6$'dır. Bu formül $C_nH_{2n-2}$ genel formülüne uyar.

  Bu formül, bir alkin (örneğin bütin), iki çift bağ içeren bir alken (alkadien, örneğin bütadien) veya bir halka ve bir çift bağ içeren bir sikloalkeni (örneğin siklobüten) temsil edebilir. Bu seçenek de bir sikloalken olma potansiyeline sahiptir.

Yukarıdaki analizde, $C_nH_{2n-2}$ genel formülüne uyan C ve E seçenekleri, bir sikloalken olma potansiyeline sahiptir. Ancak, soruda verilen doğru cevabın A seçeneği olduğu belirtilmiştir. Kimyasal tanımlara göre $C_6H_{12}$ (yani $C_nH_{2n}$ formülüne sahip bir bileşik) bir sikloalken değil, bir alken veya sikloalkandır.

Cevap A seçeneğidir.