12. sınıf kimya 2. dönem 1. yazılı 2. senaryo meb Test 2

Alkanlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Genel formülleri $C_nH_{2n+2}$dir.

B) Doymuş hidrokarbonlardır ve yapılarında sadece tekli bağlar bulunur.

C) Genellikle apolar moleküller olduklarından suda iyi çözünmezler.

D) Katılma (adisyona) tepkimesi vermeye yatkındırlar.

E) Yakıt olarak ve organik çözücü olarak yaygın olarak kullanılırlar.

Alkanlar, organik kimyanın temel taşlarından olan doymuş hidrokarbonlardır. Bu soruda, alkanlarla ilgili verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Genel formülleri $C_nH_{2n+2}$dir.

  Bu ifade doğrudur. Alkanlar, karbon atomları arasında sadece tekli bağlar içeren ve halka yapısı olmayan (açık zincirli) hidrokarbonlardır. Bu yapıya sahip moleküllerin genel formülü $C_nH_{2n+2}$ ile gösterilir. Örneğin, metan ($CH_4$), etan ($C_2H_6$) bu formüle uyar.

• B) Doymuş hidrokarbonlardır ve yapılarında sadece tekli bağlar bulunur.

  Bu ifade de doğrudur. "Doymuş" terimi, bir organik bileşiğin yapısında karbon atomları arasında çoklu bağ (çift veya üçlü bağ) bulunmadığı, yani tüm bağların tekli olduğu anlamına gelir. Alkanlar, karbon-karbon ve karbon-hidrojen arasında sadece tekli kovalent bağlar içerirler.

• C) Genellikle apolar moleküller olduklarından suda iyi çözünmezler.

  Bu ifade doğrudur. Alkanlar, sadece karbon ve hidrojenden oluşur. Karbon-karbon bağları apolar, karbon-hidrojen bağları ise çok az polar olmasına rağmen, molekülün genel simetrisi nedeniyle dipol momentleri birbirini götürür ve alkanlar genel olarak apolar moleküllerdir. Su ise polar bir çözücüdür. Kimyada "benzer benzeri çözer" ilkesi geçerli olduğundan, apolar alkanlar polar suda iyi çözünmezler.

• D) Katılma (adisyona) tepkimesi vermeye yatkındırlar.

  Bu ifade yanlıştır. Katılma (adisyon) tepkimeleri, genellikle doymamış bileşiklerin (alkenler, alkinler gibi çoklu bağ içerenler) çoklu bağlarına atom veya atom gruplarının eklenmesiyle gerçekleşir. Alkanlar doymuş bileşikler oldukları ve yapılarında çoklu bağ bulunmadığı için katılma tepkimesi vermezler. Bunun yerine, genellikle yer değiştirme (sübstitüsyon) tepkimeleri verirler; örneğin, halojenlerle UV ışığı altında hidrojen atomlarının yer değiştirmesi gibi.

• E) Yakıt olarak ve organik çözücü olarak yaygın olarak kullanılırlar.

  Bu ifade doğrudur. Alkanlar, enerji depolama kapasiteleri yüksek olduğu için önemli yakıtlardır. Metan doğalgazın ana bileşenidir, propan ve bütan LPG'de bulunur, benzin ve dizel yakıtları da çeşitli alkanların karışımlarıdır. Ayrıca, apolar yapıları sayesinde birçok organik maddeyi çözebildikleri için endüstride ve laboratuvarlarda organik çözücü olarak da yaygın şekilde kullanılırlar (örneğin heksan).

Yukarıdaki analizler sonucunda, alkanların katılma tepkimesi vermeye yatkın olduğu ifadesinin yanlış olduğu açıkça görülmektedir.

Cevap D seçeneğidir.