12. sınıf kimya 2. dönem 1. yazılı 2. senaryo meb Test 2

Aşağıdaki bileşiklerden hangisinin IUPAC adı doğru verilmiştir?

A) $CH_2=CH-CH_2-CH_3$: Büt-1-en

B) $CH_3-CH=CH-CH_3$: Büt-1-en

C) $(CH_3)_2C=CH_2$: 1-Metilpropen

D) $CH_3-CH=CH-CH_2-CH_3$: 3-Penten

E) $CH_3-C(CH_3)=CH-CH_3$: 3-Metilbüt-2-en

Merhaba sevgili öğrenciler!

Organik kimyada bileşikleri doğru adlandırmak, onların yapısını ve özelliklerini anlamak için çok önemlidir. IUPAC (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) kuralları, tüm dünyada ortak bir dil oluşturmamızı sağlar. Şimdi, verilen seçeneklerdeki alken bileşiklerinin IUPAC adlarını adım adım inceleyelim ve hangisinin doğru olduğunu bulalım.

Alkenlerin IUPAC adlandırma kurallarını hatırlayalım:

• 1. En Uzun Zinciri Bulma: Çift bağı içeren en uzun karbon zinciri ana zincir olarak seçilir.
• 2. Zinciri Numaralandırma: Zincir, çift bağ karbonlarına en küçük numaraları verecek şekilde numaralandırılır. Eğer çift bağın konumu her iki yönden de aynıysa, dallanmaya (sübstiüentlere) en küçük numaraları verecek şekilde numaralandırma yapılır.
• 3. Sübstiüentleri Adlandırma: Ana zincire bağlı yan gruplar (sübstiüentler) belirlenir ve adlandırılır.
• 4. Adlandırma Sırası: Sübstiüentler alfabetik sıraya göre yazılır, her sübstiüentin numarası belirtilir. Ardından çift bağın başlangıç karbonunun numarası ve ana zincirin adı "-en" ekiyle belirtilir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) $CH_2=CH-CH_2-CH_3$:
  • Bu bileşikte çift bağı içeren en uzun karbon zinciri 4 karbonludur (bütan).
  • Çift bağın en küçük numarayı alması için zinciri soldan sağa doğru numaralandırırız: $CH_2^1=CH^2-CH_2^3-CH_3^4$.
  • Çift bağ 1. karbon atomunda başlar.
  • Bu durumda bileşiğin adı Büt-1-en'dir. Verilen ad doğrudur.
• B) $CH_3-CH=CH-CH_3$:
  • Bu bileşikte çift bağı içeren en uzun karbon zinciri 4 karbonludur (bütan).
  • Zinciri soldan sağa numaralandırırsak: $CH_3^1-CH^2=CH^3-CH_3^4$. Çift bağ 2. karbon atomunda başlar.
  • Zinciri sağdan sola numaralandırırsak: $CH_3^4-CH^3=CH^2-CH_3^1$. Çift bağ yine 2. karbon atomunda başlar.
  • Bu durumda bileşiğin adı Büt-2-en'dir. Verilen ad "Büt-1-en" olduğu için yanlıştır.
• C) $(CH_3)_2C=CH_2$:
  • Bu bileşiğin açık yapısı şöyledir:

      $CH_3$
      $|$
    $CH_3-C=CH_2$

  • Çift bağı içeren en uzun karbon zinciri 3 karbonludur (propen).
  • Çift bağın en küçük numarayı alması için zinciri sağdan sola numaralandırırız: $CH_2^1=C^2(CH_3)-CH_3^3$.
  • Çift bağ 1. karbon atomunda başlar ve 2. karbon atomunda bir metil ($CH_3$) grubu bağlıdır.
  • Bu durumda bileşiğin adı 2-Metilpropen (veya 2-Metilprop-1-en)'dir. Verilen ad "1-Metilpropen" olduğu için yanlıştır. Metil grubu 1. karbonda değil, 2. karbondadır.
• D) $CH_3-CH=CH-CH_2-CH_3$:
  • Bu bileşikte çift bağı içeren en uzun karbon zinciri 5 karbonludur (pentan).
  • Çift bağın en küçük numarayı alması için zinciri soldan sağa numaralandırırız: $CH_3^1-CH^2=CH^3-CH_2^4-CH_3^5$.
  • Çift bağ 2. karbon atomunda başlar.
  • Bu durumda bileşiğin adı Pent-2-en'dir. Verilen ad "3-Penten" olduğu için yanlıştır.
• E) $CH_3-C(CH_3)=CH-CH_3$:
  • Bu bileşiğin açık yapısı şöyledir:

      $CH_3$
      $|$
    $CH_3-C=CH-CH_3$

  • Çift bağı içeren en uzun karbon zinciri 4 karbonludur (bütan).
  • Zinciri soldan sağa numaralandırırsak: $CH_3^1-C^2(CH_3)=CH^3-CH_3^4$. Çift bağ 2. karbonda, metil grubu 2. karbonda.
  • Zinciri sağdan sola numaralandırırsak: $CH_3^4-CH^3=C^2(CH_3)-CH_3^1$. Çift bağ yine 2. karbonda, metil grubu yine 2. karbonda.
  • Bu durumda bileşiğin adı 2-Metilbüt-2-en'dir. Verilen ad "3-Metilbüt-2-en" olduğu için yanlıştır. Metil grubu 2. karbonda değil, 3. karbondadır.

Yukarıdaki analizlere göre, sadece A seçeneğindeki bileşiğin IUPAC adı doğru verilmiştir.

Cevap A seçeneğidir.