Kapalı bir ortamda yetiştirilen bir bakteri popülasyonunun büyüme eğrisi incelendiğinde, başlangıçta yavaş bir artış, ardından hızlı bir artış ve son olarak popülasyon büyüklüğünün sabitlendiği bir evre gözlemlenmiştir.
Bu popülasyon büyüme eğrisinin sabitlendiği evre için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Doğum oranı, ölüm oranından daha yüksektir.
B) Çevresel direnç minimum seviyededir.
C) Popülasyon, taşıma kapasitesine ulaşmıştır.
D) Besin kaynakları sınırsızdır.
E) Popülasyonun büyüme hızı maksimumdur.
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım. Soru, kapalı bir ortamdaki bakteri popülasyonunun büyüme eğrisini ve bu eğrinin sabitlendiği evreyi anlamamızı istiyor.
Öncelikle, bir popülasyonun büyüme eğrisi genellikle "S" şeklinde bir eğri çizer. Bu eğrinin üç ana evresi vardır:
- Başlangıçta yavaş artış (Gecikme Evresi): Popülasyonun çevreye uyum sağladığı ve büyümenin yavaş olduğu evre.
- Hızlı artış (Logaritmik veya Üstel Büyüme Evresi): Popülasyonun hızla büyüdüğü, doğum oranının ölüm oranından çok daha yüksek olduğu evre.
- Sabitlenme evresi (Durgunluk Evresi): Popülasyon büyüklüğünün belirli bir seviyede sabitlendiği, yani net büyümenin durduğu evre.
Şimdi, sorumuzun odaklandığı "sabitlenme evresi" için seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Doğum oranı, ölüm oranından daha yüksektir.
- Eğer doğum oranı ölüm oranından yüksek olsaydı, popülasyon hala artmaya devam ederdi, sabitlenmezdi. Sabitlenme evresinde doğum oranı yaklaşık olarak ölüm oranına eşittir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
- B) Çevresel direnç minimum seviyededir.
- Çevresel direnç, popülasyonun büyümesini sınırlayan faktörlerdir (besin kıtlığı, alan darlığı, atık birikimi, hastalıklar vb.). Popülasyon büyüdükçe ve kaynaklar azaldıkça çevresel direnç artar. Sabitlenme evresinde çevresel direnç maksimum seviyeye ulaşmıştır ve popülasyonun daha fazla büyümesini engeller. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
- C) Popülasyon, taşıma kapasitesine ulaşmıştır.
- Taşıma kapasitesi (K), bir çevrenin belirli bir türden sürdürülebilir şekilde barındırabileceği maksimum birey sayısıdır. Popülasyon büyüklüğü sabitlendiğinde, çevre artık daha fazla bireyi destekleyemeyecek duruma gelmiş demektir. Bu da popülasyonun taşıma kapasitesine ulaştığı anlamına gelir. Bu evrede popülasyon büyüklüğü taşıma kapasitesi etrafında dalgalanır. Bu ifade doğrudur.
- D) Besin kaynakları sınırsızdır.
- Eğer besin kaynakları sınırsız olsaydı, popülasyon sabitlenmek yerine üstel olarak büyümeye devam ederdi (en azından besin kısıtlılığı nedeniyle sabitlenmezdi). Sabitlenme evresine ulaşılmasının temel nedenlerinden biri besin kaynaklarının sınırlı hale gelmesidir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
- E) Popülasyonun büyüme hızı maksimumdur.
- Popülasyonun büyüme hızı, "hızlı artış" veya "üstel büyüme" evresinde maksimumdur. Sabitlenme evresinde ise net büyüme hızı sıfıra yaklaşır (doğumlar ölümlere eşit olduğu için). Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, popülasyon büyüme eğrisinin sabitlendiği evre için doğru olan ifade, popülasyonun taşıma kapasitesine ulaşmış olmasıdır.
Cevap C seçeneğidir.
