10. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo Test 1

Popülasyon dinamikleri, bir popülasyonun büyüklüğü, yoğunluğu, dağılımı ve yaş yapısı gibi özelliklerinin zaman içindeki değişimini inceler. Bu değişimleri etkileyen faktörlerden biri de popülasyonun taşıma kapasitesidir.

Bir popülasyonun taşıma kapasitesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Bir yaşam alanının belirli bir tür için destekleyebileceği maksimum birey sayısıdır.

B) Çevresel direnç arttıkça taşıma kapasitesi azalır.

C) S-tipi büyüme eğrisinde popülasyonun büyüklüğü taşıma kapasitesine yaklaştıkça büyüme hızı yavaşlar.

D) Taşıma kapasitesi, popülasyonun sınırsız büyümesini sağlar.

E) Kaynakların sınırlı olması taşıma kapasitesini belirler.

Popülasyon dinamikleri, canlıların yaşam alanlarındaki sayısal değişimlerini ve bu değişimleri etkileyen faktörleri inceleyen önemli bir ekoloji konusudur. Taşıma kapasitesi de bu dinamiklerin temel kavramlarından biridir. Şimdi, taşıma kapasitesi ile ilgili verilen ifadeleri adım adım inceleyelim:

• Taşıma Kapasitesi Nedir?

  Bir yaşam alanının, belirli bir türden popülasyonu sürdürülebilir bir şekilde destekleyebileceği maksimum birey sayısıdır. Bu kapasite, o yaşam alanındaki kaynakların (besin, su, barınak, alan vb.) sınırlı olmasından kaynaklanır.

• A) Bir yaşam alanının belirli bir tür için destekleyebileceği maksimum birey sayısıdır.

  Bu ifade, taşıma kapasitesinin doğrudan tanımıdır. Bir ekosistemdeki sınırlı kaynaklar, belirli bir türün popülasyon büyüklüğünü bir üst sınıra kadar destekleyebilir. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.

• B) Çevresel direnç arttıkça taşıma kapasitesi azalır.

  Çevresel direnç, popülasyon büyümesini sınırlayan tüm faktörleri (kaynak kıtlığı, avcılar, hastalıklar, rekabet vb.) ifade eder. Çevresel direnç arttığında, yaşam alanı daha az bireyi destekleyebilir hale gelir. Örneğin, bir bölgede su kaynakları azalırsa veya hastalık yayılırsa, o bölgenin taşıma kapasitesi düşer. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.

• C) S-tipi büyüme eğrisinde popülasyonun büyüklüğü taşıma kapasitesine yaklaştıkça büyüme hızı yavaşlar.

  S-tipi (lojistik) büyüme eğrisi, popülasyonların doğal ortamlarındaki büyüme şeklini gösterir. Başlangıçta hızlı bir büyüme görülürken, popülasyon taşıma kapasitesine yaklaştıkça kaynaklar azalır, rekabet artar ve çevresel direnç yükselir. Bu durum, doğum oranlarının düşmesine ve ölüm oranlarının artmasına neden olarak büyüme hızının yavaşlamasına yol açar. Sonunda popülasyon büyüklüğü taşıma kapasitesi civarında dalgalanır. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.

• D) Taşıma kapasitesi, popülasyonun sınırsız büyümesini sağlar.

  Bu ifade yanlıştır. Taşıma kapasitesi, tam tersine, bir popülasyonun ulaşabileceği üst sınırı, yani büyümenin bir limitini temsil eder. Eğer bir popülasyon sınırsız büyüyebilseydi, taşıma kapasitesi diye bir kavram olmazdı. Sınırsız büyüme, gerçek ekosistemlerde sürdürülebilir değildir ve kaynakların tükenmesine yol açar. Bu nedenle, bu ifade yanlıştır.

• E) Kaynakların sınırlı olması taşıma kapasitesini belirler.

  Taşıma kapasitesinin temelinde yatan en önemli faktör, yaşam alanındaki kaynakların (besin, su, barınak, alan vb.) sınırlı olmasıdır. Eğer kaynaklar sınırsız olsaydı, popülasyon teorik olarak sınırsız büyüyebilirdi. Ancak gerçek dünyada kaynaklar her zaman sınırlıdır ve bu sınırlılık taşıma kapasitesini oluşturur. Bu nedenle, bu ifade doğrudur.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, taşıma kapasitesinin popülasyonun sınırsız büyümesini sağladığı ifadesi doğru değildir. Taşıma kapasitesi, büyümenin bir sınırıdır.

Cevap D seçeneğidir.