12. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı 6. senaryo Test 3

Fotosentez süreci, ışığa bağımlı ve ışıktan bağımsız reaksiyonlar olmak üzere iki ana aşamada gerçekleşir. Bu aşamalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi YANLIŞTIR?

A) Işığa bağımlı reaksiyonlarda su molekülleri fotoliz ile parçalanır.

B) Işıktan bağımsız reaksiyonlarda $CO_2$ molekülleri indirgenerek organik besin sentezlenir.

C) Işığa bağımlı reaksiyonlar kloroplastın tilakoit zarlarında, ışıktan bağımsız reaksiyonlar ise stromada gerçekleşir.

D) Işığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen $ATP$ ve $NADPH$ molekülleri, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda kullanılır.

E) Işıktan bağımsız reaksiyonlar sırasında açığa çıkan $O_2$ molekülü, ışığa bağımlı reaksiyonlarda kullanılır.

Fotosentez, bitkilerin ve bazı diğer canlıların ışık enerjisini kullanarak organik besin üretme sürecidir. Bu süreç, ışığa bağımlı ve ışıktan bağımsız reaksiyonlar olmak üzere iki ana aşamada gerçekleşir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Işığa bağımlı reaksiyonlarda su molekülleri fotoliz ile parçalanır.

  Bu ifade doğrudur. Işığa bağımlı reaksiyonlar sırasında, klorofil tarafından emilen ışık enerjisi, su ($H_2O$) moleküllerinin parçalanmasına neden olur. Bu olaya "fotoliz" denir. Fotoliz sonucunda elektronlar, protonlar ($H^+$) ve atmosferimize salınan oksijen ($O_2$) açığa çıkar. Bu elektronlar ve protonlar fotosentezin devamı için kritik öneme sahiptir.

• B) Işıktan bağımsız reaksiyonlarda $CO_2$ molekülleri indirgenerek organik besin sentezlenir.

  Bu ifade doğrudur. Işıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü olarak da bilinir), ışığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen enerji taşıyıcı moleküller ($ATP$ ve $NADPH$) kullanılarak gerçekleşir. Bu aşamada, atmosferden alınan karbondioksit ($CO_2$) molekülleri, bir dizi enzimatik reaksiyonla indirgenerek glikoz gibi organik besinlere dönüştürülür. Bu, fotosentezin temel amacı olan besin üretimidir.

• C) Işığa bağımlı reaksiyonlar kloroplastın tilakoit zarlarında, ışıktan bağımsız reaksiyonlar ise stromada gerçekleşir.

  Bu ifade doğrudur. Kloroplastlar, fotosentezin gerçekleştiği organellerdir. Kloroplastın içindeki tilakoit zarlar, ışığı emen pigmentleri (klorofil gibi) ve elektron taşıma sistemlerini içerir, bu nedenle ışığa bağımlı reaksiyonlar burada meydana gelir. Kloroplastın tilakoitleri çevreleyen sıvı kısmı olan stroma ise, ışıktan bağımsız reaksiyonların (Calvin döngüsü) gerçekleştiği yerdir.

• D) Işığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen $ATP$ ve $NADPH$ molekülleri, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda kullanılır.

  Bu ifade doğrudur. Işığa bağımlı reaksiyonların temel ürünleri, enerji taşıyan $ATP$ (adenozin trifosfat) ve indirgeyici güç sağlayan $NADPH$ (nikotinamid adenin dinükleotit fosfat) molekülleridir. Bu moleküller, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda $CO_2$'nin organik besinlere dönüştürülmesi için gerekli olan enerji ve elektronları sağlar. Yani, bu iki aşama birbirine sıkıca bağlıdır.

• E) Işıktan bağımsız reaksiyonlar sırasında açığa çıkan $O_2$ molekülü, ışığa bağımlı reaksiyonlarda kullanılır.

  Bu ifade yanlıştır. Oksijen ($O_2$) molekülü, ışığa bağımlı reaksiyonlar sırasında suyun fotolizi sonucunda açığa çıkan bir yan üründür ve genellikle atmosfere verilir. Işıktan bağımsız reaksiyonlar sırasında $O_2$ açığa çıkmaz. Ayrıca, ışığa bağımlı reaksiyonlarda $O_2$ kullanılmaz; bu reaksiyonlar için su ($H_2O$) ve ışık enerjisi gereklidir. Bitkiler $O_2$'yi solunum için kullanabilirler, ancak fotosentezin ışığa bağımlı aşamasında bir reaktan değildir.

Bu bilgiler ışığında, E seçeneğindeki ifadenin yanlış olduğu açıktır.

Cevap E seçeneğidir.