12. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı 6. senaryo Test 3

Fotosentez hızını etkileyen faktörlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Ortamdaki $CO_2$ yoğunluğu arttıkça fotosentez hızı sürekli artar ve hiçbir zaman doygunluğa ulaşmaz.

B) Işık şiddeti belirli bir seviyenin üzerine çıktığında fotosentez hızı azalır.

C) Enzimlerin optimum çalıştığı sıcaklık değerleri, genellikle fotosentez için de optimum sıcaklık değerleridir.

D) Kırmızı ve mor ışık dalga boyları, fotosentez hızını yeşil ışıktan daha yavaş etkiler.

E) Bitkinin yaşı ve genetik yapısı, fotosentez hızını etkilemeyen iç faktörlerdendir.

Sevgili öğrenciler,

Fotosentez, bitkilerin ışık enerjisini kullanarak organik madde üretme sürecidir. Bu karmaşık süreç, birçok iç ve dış faktörden etkilenir. Şimdi, verilen seçenekleri adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım:

• A) Ortamdaki $CO_2$ yoğunluğu arttıkça fotosentez hızı sürekli artar ve hiçbir zaman doygunluğa ulaşmaz.

  Bu ifade yanlıştır. Ortamdaki $CO_2$ (karbondioksit) yoğunluğu belirli bir seviyeye kadar fotosentez hızını artırır. Ancak, diğer faktörler (örneğin ışık şiddeti, sıcaklık, enzim miktarı) sınırlayıcı hale geldiğinde, $CO_2$ ne kadar artırılırsa artırılsın fotosentez hızı doygunluğa ulaşır ve daha fazla artmaz. Yani, bir noktadan sonra plato çizer.

• B) Işık şiddeti belirli bir seviyenin üzerine çıktığında fotosentez hızı azalır.

  Bu ifade de yanlıştır. Işık şiddeti belirli bir seviyeye kadar fotosentez hızını artırır. Bu seviyenin üzerine çıkıldığında fotosentez hızı genellikle doygunluğa ulaşır ve sabit kalır. Aşırı yüksek ışık şiddeti bazı durumlarda fotosentetik pigmentlere zarar verebilir (fotoinhibisyon), ancak genel kural, hızın azalmaktan ziyade doygunluğa ulaşmasıdır.

• C) Enzimlerin optimum çalıştığı sıcaklık değerleri, genellikle fotosentez için de optimum sıcaklık değerleridir.

  Bu ifade doğrudur. Fotosentez, birçok enzimatik reaksiyonu içeren bir süreçtir. Özellikle Calvin döngüsü gibi karanlık evre reaksiyonları doğrudan enzimlerin aktivitesine bağlıdır. Enzimler, belirli bir sıcaklık aralığında en verimli şekilde çalışır (optimum sıcaklık). Bu optimum sıcaklık aralığı, fotosentez hızının da en yüksek olduğu aralıktır. Sıcaklık optimumun altına düştüğünde veya üstüne çıktığında enzim aktivitesi ve dolayısıyla fotosentez hızı düşer.

• D) Kırmızı ve mor ışık dalga boyları, fotosentez hızını yeşil ışıktan daha yavaş etkiler.

  Bu ifade yanlıştır. Fotosentezde ana pigment olan klorofil, kırmızı ve mor (mavi-mor) ışık dalga boylarını en iyi şekilde emer. Yeşil ışık ise klorofil tarafından büyük ölçüde yansıtıldığı veya iletildiği için fotosentez hızı üzerinde en az etkiye sahiptir. Dolayısıyla, kırmızı ve mor ışık, yeşil ışıktan çok daha etkili bir şekilde fotosentezi hızlandırır.

• E) Bitkinin yaşı ve genetik yapısı, fotosentez hızını etkilemeyen iç faktörlerdendir.

  Bu ifade yanlıştır. Bitkinin yaşı, yaprak sayısı, klorofil miktarı ve metabolik aktivite gibi faktörleri etkiler ve dolayısıyla fotosentez hızını belirgin şekilde etkiler. Aynı şekilde, bitkinin genetik yapısı da fotosentetik enzimlerin tipini, miktarını, klorofil sentezini ve yaprak yapısını belirleyerek fotosentez verimliliğini doğrudan etkileyen önemli bir iç faktördür.

Cevap C seçeneğidir.