10. sınıf coğrafya 2. dönem 1. yazılı 5. senaryo Test 1

Aşağıda iki farklı ülkenin ekonomik sektörlerde çalışan nüfus oranları verilmiştir.

Ülke X: Birincil Sektör: $5\%$, İkincil Sektör: $30\%$, Üçüncül Sektör: $65\%$
Ülke Y: Birincil Sektör: $60\%$, İkincil Sektör: $20\%$, Üçüncül Sektör: $20\%$

Bu bilgilere göre, Ülke X ve Ülke Y ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

A) Ülke Y, Ülke X'ten daha gelişmiş bir ülkedir.

B) Ülke X'te tarım sektörünün ekonomideki payı Ülke Y'ye göre daha fazladır.

C) Ülke Y'de sanayileşme oranı Ülke X'e göre daha yüksektir.

D) Ülke X'te hizmet sektörü Ülke Y'ye göre daha fazla istihdam sağlamaktadır.

E) Her iki ülke de aynı gelişmişlik seviyesindedir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, iki farklı ülkenin ekonomik yapısını ve gelişmişlik düzeylerini, çalışan nüfusun sektörlere göre dağılımını inceleyerek yorumlamamız isteniyor. Gelin, bu tür soruları nasıl adım adım çözeceğimizi birlikte öğrenelim.

Adım 1: Ekonomik Sektörleri Tanıyalım

Ekonomik faaliyetler genellikle üç ana sektöre ayrılır. Bu sektörlerin bir ülkenin ekonomisindeki payı, o ülkenin gelişmişlik düzeyi hakkında önemli ipuçları verir:

• Birincil Sektör (Tarım ve Hammadde Üretimi): Doğrudan doğadan hammadde elde edilen faaliyetlerdir. Tarım, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık ve madencilik bu sektöre girer. Genellikle az gelişmiş ülkelerde bu sektörün ekonomideki ve istihdamdaki payı yüksektir.
• İkincil Sektör (Sanayi ve İmalat): Hammaddelerin işlenerek mamul veya yarı mamul ürünlere dönüştürüldüğü sanayi ve imalat faaliyetleridir. İnşaat sektörü de buraya dahil edilebilir. Gelişmekte olan ülkelerde bu sektörün payı artış gösterir ve sanayileşmenin göstergesidir.
• Üçüncül Sektör (Hizmet Sektörü): Doğrudan mal üretimi olmayan, hizmet sunan faaliyetlerdir. Eğitim, sağlık, turizm, bankacılık, ticaret, ulaşım, iletişim gibi alanlar bu sektöre girer. Gelişmiş ülkelerde bu sektörün ekonomideki ve istihdamdaki payı en yüksektir.

Adım 2: Ülkelerin Sektör Dağılımlarını Analiz Edelim

Şimdi, verilen oranları yukarıdaki bilgiler ışığında değerlendirelim:

• Ülke X: Birincil Sektör: $5\%$, İkincil Sektör: $30\%$, Üçüncül Sektör: $65\%$.

  Bu dağılımda, Ülke X'in çalışan nüfusunun büyük çoğunluğunun ($65\%$) hizmet sektöründe yer aldığı görülmektedir. Sanayi sektörü de ($30\%$) önemli bir paya sahipken, tarım sektörü ($5\%$) oldukça düşüktür. Bu durum, Ülke X'in gelişmiş bir ülke olduğunu açıkça göstermektedir.

• Ülke Y: Birincil Sektör: $60\%$, İkincil Sektör: $20\%$, Üçüncül Sektör: $20\%$.

  Ülke Y'de ise çalışan nüfusun büyük bir kısmı ($60\%$) birincil sektörde (tarım) yer almaktadır. Sanayi ($20\%$) ve hizmet sektörlerinin ($20\%$) payları ise oldukça düşüktür. Bu dağılım, Ülke Y'nin ekonomisinin büyük ölçüde tarıma dayalı olduğunu ve sanayi ile hizmet sektörlerinin henüz yeterince gelişmediğini, dolayısıyla az gelişmiş veya gelişmekte olan bir ülke olduğunu göstermektedir.

Adım 3: Seçenekleri Değerlendirelim

Yaptığımız analizler doğrultusunda her bir seçeneği inceleyelim:

• A) Ülke Y, Ülke X'ten daha gelişmiş bir ülkedir.

  Analizimiz, Ülke X'in gelişmiş, Ülke Y'nin ise az gelişmiş/gelişmekte olan bir ülke olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.

• B) Ülke X'te tarım sektörünün ekonomideki payı Ülke Y'ye göre daha fazladır.

  Tarım sektörü, birincil sektördür. Ülke X'te birincil sektör payı $5\%$, Ülke Y'de ise $60\%$’tir. $5\% < 60\%$ olduğu için Ülke Y'de tarım sektörünün payı daha fazladır. Bu ifade yanlıştır.

• C) Ülke Y'de sanayileşme oranı Ülke X'e göre daha yüksektir.

  Sanayileşme oranı, ikincil sektörün payı ile ölçülür. Ülke X'te ikincil sektör payı $30\%$, Ülke Y'de ise $20\%$’dir. $20\% < 30\%$ olduğu için Ülke X'te sanayileşme oranı daha yüksektir. Bu ifade yanlıştır.

• D) Ülke X'te hizmet sektörü Ülke Y'ye göre daha fazla istihdam sağlamaktadır.

  Hizmet sektörü, üçüncül sektördür. Ülke X'te üçüncül sektör payı $65\%$, Ülke Y'de ise $20\%$’dir. $65\% > 20\%$ olduğu için Ülke X'te hizmet sektörü, Ülke Y'ye göre çok daha fazla istihdam sağlamaktadır. Bu ifade doğrudur.

• E) Her iki ülke de aynı gelişmişlik seviyesindedir.

  Sektör dağılımları incelendiğinde, Ülke X gelişmiş bir ülke profili çizerken, Ülke Y az gelişmiş bir ülke profili çizmektedir. Dolayısıyla gelişmişlik seviyeleri aynı değildir. Bu ifade yanlıştır.

Yapılan değerlendirmeler sonucunda doğru olan seçeneğin D olduğu açıkça görülmektedir.

Cevap D seçeneğidir.