9. sınıf tarih 2. dönem 1. yazılı 5. senaryo Test 3

Eski Çağ medeniyetlerinde hukukun temel amaçlarından biri toplumsal düzeni sağlamaktı. Bu bağlamda, Mezopotamya'da ortaya çıkan ilk yazılı kanunlar olan Sümer Kanunları ve daha sonra Babillerin geliştirdiği Hammurabi Kanunları, toplum hayatını düzenlemede önemli bir rol oynamıştır.

Aşağıdakilerden hangisi, Sümer ve Babil hukuk sistemlerinin toplumsal düzeni sağlamadaki rolüne ilişkin yanlış bir değerlendirmedir?

A) Sümer Kanunları, daha çok tazminat esasına dayanarak suç ve ceza dengesini kurmaya çalışmıştır.

B) Hammurabi Kanunları, "göze göz, dişe diş" ilkesine dayanan kısas sistemini benimsemiştir.

C) Her iki hukuk sistemi de özel mülkiyetin korunmasına ve miras hukukuna büyük önem vermiştir.

D) Hukuk kuralları, genellikle kral veya tanrı adına çıkarılarak ilahi bir nitelik kazanmıştır.

E) Sümer ve Babil hukuk sistemleri, köleliğin tamamen kaldırılmasını hedefleyerek sınıfsız bir toplum yapısı öngörmüştür.

Merhaba sevgili öğrenciler,

Eski Çağ medeniyetlerinde hukukun temel amacı, toplumda düzeni ve adaleti sağlamaktı. Mezopotamya'da ortaya çıkan Sümer ve Babil hukuk sistemleri de bu amaca hizmet etmiştir. Şimdi sorumuzdaki seçenekleri tek tek inceleyerek, bu hukuk sistemlerinin toplumsal düzeni sağlamadaki rolüne ilişkin yanlış değerlendirmeyi bulalım:

• A) Sümer Kanunları, daha çok tazminat esasına dayanarak suç ve ceza dengesini kurmaya çalışmıştır.

  Bu ifade doğrudur. Sümer Kanunları (örneğin Ur-Nammu Kanunları), genellikle bir suç işlendiğinde, suçlunun mağdura maddi tazminat ödemesini öngörüyordu. Bu, daha sonraki Babil Kanunları'ndaki kısas (misilleme) sistemine göre daha farklı bir yaklaşımdı ve suç ile ceza arasında bir denge kurmayı amaçlıyordu.

• B) Hammurabi Kanunları, "göze göz, dişe diş" ilkesine dayanan kısas sistemini benimsemiştir.

  Bu ifade de doğrudur. Babil Kralı Hammurabi'nin kanunları, "lex talionis" olarak bilinen ve "göze göz, dişe diş" şeklinde özetlenen kısas ilkesini benimsemiştir. Bu ilke, işlenen suçun aynısının suçluya uygulanmasını öngörüyordu, ancak bu uygulama genellikle sosyal sınıflara göre farklılık gösterebiliyordu.

• C) Her iki hukuk sistemi de özel mülkiyetin korunmasına ve miras hukukuna büyük önem vermiştir.

  Bu ifade de doğrudur. Eski Mezopotamya toplumları, tarıma dayalı ekonomileri ve yerleşik yaşam tarzları nedeniyle özel mülkiyete büyük önem veriyordu. Toprak, hayvanlar ve diğer malların korunması, alım satımı, kiralanması ve miras yoluyla aktarılması gibi konular, hem Sümer hem de Babil kanunlarında geniş yer bulmuştur. Bu, toplumsal ve ekonomik düzenin temelini oluşturuyordu.

• D) Hukuk kuralları, genellikle kral veya tanrı adına çıkarılarak ilahi bir nitelik kazanmıştır.

  Bu ifade de doğrudur. Eski Çağ medeniyetlerinde, kanunların meşruiyetini sağlamak ve halk tarafından kabul görmesini kolaylaştırmak için, kanunların ilahi bir kaynaktan geldiği veya tanrılar tarafından krala verildiği inancı yaygındı. Hammurabi Kanunları'nın yazılı olduğu stel üzerinde, Hammurabi'nin kanunları güneş tanrısı Şamaş'tan alırken tasvir edilmesi bunun en bilinen örneklerinden biridir. Bu durum, kanunlara kutsal ve değiştirilemez bir nitelik kazandırıyordu.

• E) Sümer ve Babil hukuk sistemleri, köleliğin tamamen kaldırılmasını hedefleyerek sınıfsız bir toplum yapısı öngörmüştür.

  Bu ifade yanlıştır. Sümer ve Babil toplumları, köleliğin yaygın olduğu ve farklı sosyal sınıfların (soylular, özgür vatandaşlar, köleler) bulunduğu hiyerarşik yapılara sahipti. Bu hukuk sistemleri, köleliği kaldırmayı değil, aksine kölelerin statüsünü, haklarını ve sahipleriyle olan ilişkilerini düzenlemeyi amaçlamıştır. Kölelik, bu toplumların ekonomik ve sosyal yapısının ayrılmaz bir parçasıydı ve kanunlar mevcut sınıfsal yapıyı korumaya yönelikti, sınıfsız bir toplum öngörmemiştir.

Bu nedenle, Sümer ve Babil hukuk sistemlerinin toplumsal düzeni sağlamadaki rolüne ilişkin yanlış değerlendirme E seçeneğidir.

Cevap E seçeneğidir.