10. sınıf tarih 2. dönem 1. yazılı 2. senaryo Test 2

Fatih Sultan Mehmet'in Osmanlı ilim ve irfan geleneğinin gelişmesindeki rolü hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Sahn-ı Seman Medreseleri'ni kurdurarak eğitim seviyesini yükseltmesi.

B) Kendi döneminde bilime ve sanata büyük önem vererek birçok bilim insanını desteklemesi.

C) Ali Kuşçu gibi önemli bilim insanlarını İstanbul'a davet etmesi.

D) İlk Osmanlı matbaasını kurarak basılı eserlerin yaygınlaşmasını sağlaması.

E) Şahsen matematik, astronomi ve felsefeye ilgi duyması.

Sevgili öğrenciler, bu soruda Fatih Sultan Mehmet'in Osmanlı ilim ve irfan geleneğinin gelişmesindeki rolü hakkında hangi ifadenin doğru olmadığını bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Sahn-ı Seman Medreseleri'ni kurdurarak eğitim seviyesini yükseltmesi.

  Bu ifade doğrudur. Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'un fethinden sonra Fatih Külliyesi bünyesinde Sahn-ı Seman Medreseleri'ni kurdurmuştur. Bu medreseler, Osmanlı İmparatorluğu'nun en yüksek eğitim kurumları olmuş ve ilim geleneğinin gelişiminde merkezi bir rol oynamıştır. Burada tıp, matematik, astronomi, felsefe ve din bilimleri gibi birçok alanda eğitim verilmiştir.

• B) Kendi döneminde bilime ve sanata büyük önem vererek birçok bilim insanını desteklemesi.

  Bu ifade de doğrudur. Fatih Sultan Mehmet, bizzat kendisi de çok yönlü bir entelektüeldi. Bilim insanlarını, sanatçıları ve şairleri himaye etmiş, onlara çalışma ortamları sağlamış ve eserler yazmalarını teşvik etmiştir. Kütüphaneler kurdurarak ilim hayatını canlandırmıştır.

• C) Ali Kuşçu gibi önemli bilim insanlarını İstanbul'a davet etmesi.

  Bu ifade kesinlikle doğrudur. Fatih Sultan Mehmet, özellikle Semerkant'taki Uluğ Bey Medresesi'nin önde gelen alimlerinden olan Ali Kuşçu'yu İstanbul'a davet etmiştir. Ali Kuşçu, Sahn-ı Seman Medreseleri'nde dersler vermiş, astronomi ve matematik alanında önemli çalışmalar yaparak Osmanlı ilim hayatına büyük katkılar sağlamıştır.

• D) İlk Osmanlı matbaasını kurarak basılı eserlerin yaygınlaşmasını sağlaması.

  Bu ifade yanlıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk matbaa, Fatih Sultan Mehmet döneminde değil, çok daha sonra, 18. yüzyılın başlarında, Lale Devri'nde İbrahim Müteferrika tarafından kurulmuştur (1727). Fatih döneminde eserler el yazması olarak çoğaltılıyor ve yayılıyordu.

• E) Şahsen matematik, astronomi ve felsefeye ilgi duyması.

  Bu ifade doğrudur. Fatih Sultan Mehmet, sadece bir devlet adamı değil, aynı zamanda derin bir entelektüeldi. Arapça, Farsça, Latince ve Yunanca biliyordu. Matematik, astronomi, coğrafya, felsefe, tarih ve edebiyat gibi birçok alana ilgi duymuş, bu konularda alimlerle tartışmış ve eserler okumuştur. Bu kişisel ilgisi, ilim ve irfan geleneğinin gelişmesinde önemli bir motivasyon kaynağı olmuştur.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Fatih Sultan Mehmet'in ilk Osmanlı matbaasını kurduğu bilgisi doğru değildir. Matbaa, ondan çok sonraki bir dönemde Osmanlı topraklarına gelmiştir.

Cevap D seçeneğidir.