$19.$ yüzyılın başlarından itibaren Osmanlı Devleti, başta milliyetçilik akımının etkisiyle ortaya çıkan isyanlar olmak üzere, çok sayıda iç ve dış tehditle karşı karşıya kalmıştır. Bu tehditler, devletin toprak bütünlüğünü ve siyasi varlığını ciddi şekilde tehlikeye atmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, $19.$ yüzyılda Osmanlı Devleti'nin siyasi varlığına yönelik iç ve dış tehditlerden biri değildir?
A) Sırp ve Yunan isyanları
B) Kavalalı Mehmet Ali Paşa Meselesi
C) Rusya'nın sıcak denizlere inme politikası
D) İtalya'nın Trablusgarp'ı işgali
E) Büyük Selçuklu Devleti'nin Anadolu'daki varlığı
Osmanlı Devleti, $19.$ yüzyılda hem içten hem de dıştan gelen birçok ciddi tehditle karşı karşıya kalmış, bu durum devletin toprak bütünlüğünü ve siyasi varlığını derinden sarsmıştır. Soruda, bu tehditlerden hangisinin $19.$ yüzyıla ait olmadığı sorulmaktadır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sırp ve Yunan isyanları: $19.$ yüzyıl, milliyetçilik akımının Avrupa'da ve Osmanlı topraklarında hızla yayıldığı bir dönemdir. Sırplar ve Yunanlar, bu akımın etkisiyle Osmanlı Devleti'ne karşı ayaklanmış ve bağımsızlıklarını kazanmışlardır. Bu isyanlar, Osmanlı'nın iç bütünlüğünü tehdit eden en önemli unsurlardan biridir ve $19.$ yüzyılda yaşanmıştır.
- B) Kavalalı Mehmet Ali Paşa Meselesi: Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanı, $19.$ yüzyılın ilk yarısında (özellikle 1830'lu yıllarda) Osmanlı Devleti'ni derinden sarsan bir iç meseledir. Mehmet Ali Paşa, Osmanlı'ya karşı savaşarak Suriye'yi ele geçirmiş ve İstanbul'u tehdit etmiştir. Bu durum, Osmanlı'nın merkezi otoritesini ciddi şekilde zayıflatmış ve büyük devletlerin müdahalesine yol açmıştır. Dolayısıyla bu da $19.$ yüzyıla ait bir tehdittir.
- C) Rusya'nın sıcak denizlere inme politikası: Rusya'nın Karadeniz üzerinden Akdeniz'e inme ve boğazları ele geçirme hedefi, $18.$ yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti için sürekli bir dış tehdit olmuştur. $19.$ yüzyılda da Kırım Savaşı gibi büyük çatışmalara yol açan bu politika, Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü ve siyasi bağımsızlığını doğrudan tehdit etmiştir.
- D) İtalya'nın Trablusgarp'ı işgali: İtalya'nın Trablusgarp'ı (bugünkü Libya) işgali, 1911-1912 yıllarında gerçekleşmiştir. Bu olay, $19.$ yüzyılın sonu ile $20.$ yüzyılın başına denk gelmekle birlikte, Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki son topraklarını kaybetmesine neden olan ve devletin çöküş sürecini hızlandıran önemli bir dış tehdittir. Geniş anlamda $19.$ yüzyılın son dönemindeki emperyalist paylaşımlar ve Osmanlı'ya yönelik tehditler kapsamında değerlendirilebilir.
- E) Büyük Selçuklu Devleti'nin Anadolu'daki varlığı: Büyük Selçuklu Devleti, $11.$ yüzyıldan $14.$ yüzyıla kadar varlığını sürdürmüş, Anadolu'nun Türkleşmesinde ve İslamlaşmasında önemli rol oynamış bir Türk devletidir. Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan çok daha önce yaşamış ve Osmanlı'nın öncülü sayılan bir devlettir. Dolayısıyla, Büyük Selçuklu Devleti'nin Anadolu'daki varlığı, $19.$ yüzyılda Osmanlı Devleti için bir tehdit oluşturmamıştır; aksine, Osmanlı'nın kültürel ve siyasi mirasının bir parçasıdır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Büyük Selçuklu Devleti'nin Anadolu'daki varlığı, $19.$ yüzyılda Osmanlı Devleti'nin karşılaştığı iç ve dış tehditlerden biri değildir. Diğer seçenekler ise $19.$ yüzyılda Osmanlı'nın varlığını tehlikeye atan önemli olaylardır.
Cevap E seçeneğidir.
