II. Mahmut döneminde $1826$ yılında Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması (Vaka-i Hayriye) ve yerine Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye'nin kurulması, Osmanlı Devleti'nde modern orduya geçişin en önemli adımlarından biri olmuştur. Bu değişim, sadece askerî bir dönüşümle sınırlı kalmamış, aynı zamanda devletin siyasi ve sosyal yapısında da derin etkiler yaratmıştır.
Bu bağlamda, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasının aşağıdaki sonuçlarından hangisi yanlıştır?
A) Ulemanın askerî alandaki etkinliğinin tamamen sona ermesi
B) Merkezi otoritenin güçlenerek padişahın mutlak gücünün artması
C) Ordunun modern eğitim ve disiplin anlayışına kavuşması
D) Devlete karşı isyan potansiyeli taşıyan bir gücün ortadan kaldırılması
E) Askerî harcamaların kısa vadede azalması
Sevgili öğrenciler, bu soru Osmanlı tarihinde çok önemli bir dönüm noktası olan Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması ve yerine modern bir ordunun kurulmasıyla ilgili. Bu olayın sonuçlarını doğru analiz etmek, dönemin siyasi ve sosyal yapısını anlamak için kritik. Şimdi gelin, seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım.
- A) Ulemanın askerî alandaki etkinliğinin tamamen sona ermesi: Ulema, Osmanlı Devleti'nde dinî, hukukî ve eğitim alanında görevli olan ilmiye sınıfıdır. Onların temel rolü askerî alanda değil, şeriatın uygulanması, eğitim ve yargı gibi konulardaydı. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması, askerî bir gücün ortadan kalkması anlamına geliyordu. Ulemanın doğrudan askerî bir etkinliği zaten yoktu. Dolayısıyla, bu olayın ulemanın askerî alandaki etkinliğini "tamamen sona erdirmesi" gibi bir durum söz konusu değildir, çünkü böyle bir etkinlikleri zaten belirgin değildi. Ulemanın genel siyasi ve toplumsal etkisi devam etmiştir, ancak askerî alandaki rolleri bu olayla ilgili değildir. Bu ifade yanlıştır.
- B) Merkezi otoritenin güçlenerek padişahın mutlak gücünün artması: Yeniçeriler, zamanla devlet içinde devlet haline gelmiş, padişah değişikliklerinde ve isyanlarda önemli rol oynamış, merkezi otoriteyi zayıflatan bir güç haline gelmişlerdi. Onların kaldırılmasıyla padişah II. Mahmut, devlet üzerindeki mutlak otoritesini yeniden tesis etme ve güçlendirme fırsatı bulmuştur. Bu ifade doğrudur.
- C) Ordunun modern eğitim ve disiplin anlayışına kavuşması: Yeniçeriler, çağın gerisinde kalmış, eğitim ve disiplinden uzaklaşmış bir yapıya sahipti. Yerine kurulan Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye, Avrupa tarzı eğitim, disiplin ve donanıma sahip modern bir ordu olarak tasarlanmıştır. Bu değişim, Osmanlı ordusunun modernleşme yolunda attığı en büyük adımlardan biridir. Bu ifade doğrudur.
- D) Devlete karşı isyan potansiyeli taşıyan bir gücün ortadan kaldırılması: Yeniçeriler, sık sık "kazan kaldırma" adı verilen isyanlarla devleti ve padişahı tehdit eden, hatta sadrazamları ve padişahları tahttan indiren bir güç haline gelmişlerdi. Onların kaldırılmasıyla devlet, içeriden gelen bu sürekli isyan tehdidinden kurtulmuştur. Bu ifade doğrudur.
- E) Askerî harcamaların kısa vadede azalması: Yeniçeriler, sayıları artmış, maaşları ve bahşişleri devlet bütçesi üzerinde büyük bir yük oluşturmuştu. Ayrıca yolsuzluklar ve suiistimaller de yaygındı. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla bu büyük ve verimsiz harcama kalemi ortadan kalkmıştır. Yeni bir ordu kurulsa da, kısa vadede Yeniçerilerin getirdiği aşırı ve düzensiz mali yükün kalkmasıyla belirli bir rahatlama yaşanmıştır. Uzun vadede modernleşme maliyetleri artacak olsa da, kısa vadede bu büyük ve verimsiz harcama kaleminin ortadan kalkması bir azalma sağlamıştır. Bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki analizler ışığında, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasının sonuçlarından yanlış olan ifade A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
