$19.$ yüzyılda Osmanlı Devleti'nin siyasi varlığını tehdit eden unsurların başında, imparatorluk coğrafyasında ortaya çıkan milliyetçi ayaklanmalar gelmekteydi. Bu ayaklanmalar, çoğu zaman dış güçlerin kışkırtma ve destekleriyle daha da büyümüştür.
Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı Devleti'nin siyasi varlığına yönelik iç tehditlerden biri olarak kabul edilen milliyetçi isyanların temel nedenlerinden biri değildir?
A) Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımı
B) Büyük devletlerin Osmanlı toprakları üzerindeki emelleri ve kışkırtmaları
C) Osmanlı Devleti'nin uyguladığı 'Osmanlıcılık' politikasının başarısız olması
D) Balkanlardaki Hristiyan tebaanın dinî ve kültürel haklarının tamamen yok sayılması
E) Rusya'nın Panslavizm politikasıyla Balkan milletlerini kışkırtması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin karşılaştığı en büyük sorunlardan biri olan milliyetçi ayaklanmaların nedenlerini anlamamızı istiyor. Özellikle, bu nedenlerden hangisinin olmadığını bulmamız gerekiyor. Hadi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımı: Fransız İhtilali (1789) ile birlikte "her millete bir devlet" ve "ulus-devlet" fikirleri Avrupa'ya yayıldı. Çok uluslu bir imparatorluk olan Osmanlı Devleti'ndeki farklı milletler (Sırplar, Rumlar, Bulgarlar vb.) bu fikirlerden etkilenerek kendi bağımsız devletlerini kurma arayışına girdiler. Bu, milliyetçi isyanların temel nedenlerinden biridir.
- B) Büyük devletlerin Osmanlı toprakları üzerindeki emelleri ve kışkırtmaları: 19. yüzyılda Avrupa'nın büyük güçleri (İngiltere, Fransa, Rusya, Avusturya-Macaristan) Osmanlı Devleti'nin zayıflığından faydalanarak kendi çıkarları doğrultusunda Osmanlı toprakları üzerinde hak iddia ediyorlardı. Bu devletler, Balkanlar'daki veya diğer bölgelerdeki milliyetçi hareketleri çoğu zaman kışkırtarak ve destekleyerek Osmanlı'yı daha da zayıflatmaya çalıştılar. Bu, isyanların büyümesinde çok önemli bir etkendir.
- C) Osmanlı Devleti'nin uyguladığı 'Osmanlıcılık' politikasının başarısız olması: Osmanlı Devleti, milliyetçilik akımının imparatorluğu parçalamasını engellemek amacıyla Tanzimat Dönemi'nde "Osmanlıcılık" fikrini ortaya attı. Bu politika, dil, din, ırk ayrımı gözetmeksizin tüm Osmanlı tebaasını ortak bir "Osmanlı kimliği" altında birleştirmeyi hedefliyordu. Ancak bu politika, milliyetçilik akımının gücü karşısında başarılı olamadı ve farklı milletler kendi ulusal kimliklerini ön planda tutmaya devam ettiler. Osmanlıcılığın başarısızlığı, milliyetçi isyanların önlenememesinin ve devam etmesinin bir nedenidir.
- D) Balkanlardaki Hristiyan tebaanın dinî ve kültürel haklarının tamamen yok sayılması: Osmanlı Devleti, yüzyıllarca "Millet Sistemi" adı verilen bir yönetim anlayışıyla farklı din ve kültürlere sahip topluluklara (milletlere) kendi iç işlerinde geniş bir özerklik tanımıştır. Hristiyan tebaa, kendi kiliselerine, okullarına ve cemaat mahkemelerine sahipti. Elbette zaman zaman sıkıntılar yaşanmış olsa da, genel Osmanlı politikası Hristiyan tebaanın dinî ve kültürel haklarını "tamamen yok saymak" şeklinde olmamıştır. Milliyetçi isyanların temelinde daha çok siyasi bağımsızlık, ekonomik şikayetler ve milliyetçilik akımının getirdiği uluslaşma arzusu yatıyordu. Dolayısıyla, bu ifade, isyanların temel nedenlerinden biri olarak kabul edilemez çünkü Osmanlı Devleti'nin genel uygulaması bu yönde değildi.
- E) Rusya'nın Panslavizm politikasıyla Balkan milletlerini kışkırtması: Panslavizm, tüm Slav milletlerini birleştirme ideolojisidir. Rusya, kendisini tüm Slavların koruyucusu olarak görüyor ve bu politikayı kullanarak Balkanlar'daki Slav kökenli milletleri (Sırplar, Bulgarlar vb.) Osmanlı Devleti'ne karşı kışkırtıyordu. Bu durum, Rusya'nın sıcak denizlere inme ve Balkanlar'da nüfuz kazanma emelleriyle birleşince, milliyetçi isyanların önemli bir dış nedenini oluşturmuştur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, D seçeneğindeki ifade, Osmanlı Devleti'nin genel yönetim anlayışıyla çelişmektedir ve milliyetçi isyanların temel nedenlerinden biri olarak kabul edilemez.
Cevap D seçeneğidir.
