II. Dünya Savaşı sonrasında dünya siyasetinde iki kutuplu bir yapı ortaya çıkmıştır. Bu kutuplar, farklı ideolojiler ve ekonomik sistemler etrafında örgütlenmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, bu iki kutuplu yapının temel özelliklerinden biri değildir?
A) NATO ve Varşova Paktı'nın kurulması
B) Silahlanma yarışının başlaması
C) Doğrudan askerî çatışmalardan kaçınılması
D) Uzay yarışının başlaması
E) Sömürgeciliğin tamamen yeniden canlanması
Merhaba sevgili öğrenciler!
II. Dünya Savaşı sonrasında dünya siyasetinde ortaya çıkan iki kutuplu yapı, tarihimizin en önemli dönemlerinden biridir. Bu döneme "Soğuk Savaş" adını veriyoruz. Bir tarafta ABD liderliğindeki Batı Bloku (kapitalist ve demokratik sistem), diğer tarafta ise SSCB liderliğindeki Doğu Bloku (sosyalist ve komünist sistem) yer alıyordu. Bu iki kutup, dünya genelinde siyasi, ekonomik ve askeri bir rekabet içindeydi. Şimdi sorumuzdaki seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) NATO ve Varşova Paktı'nın kurulması: Bu, iki kutuplu yapının en belirgin özelliklerinden biridir. Batı Bloku, Sovyet tehdidine karşı 1949'da Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nü (NATO) kurdu. Buna karşılık Doğu Bloku da 1955'te Varşova Paktı'nı oluşturdu. Bu iki askeri ittifak, Soğuk Savaş'ın askeri boyutunu ve kutuplaşmayı net bir şekilde ortaya koymuştur. Dolayısıyla bu, temel bir özelliktir.
- B) Silahlanma yarışının başlaması: İki kutup arasındaki gerilim, özellikle nükleer silahlar alanında büyük bir silahlanma yarışına yol açtı. Her iki taraf da birbirine karşı caydırıcılık sağlamak ve üstünlük kurmak amacıyla sürekli olarak yeni ve daha güçlü silahlar geliştirdi. Bu durum, "karşılıklı kesin yıkım" (MAD) doktrininin ortaya çıkmasına neden oldu. Dolayısıyla bu da temel bir özelliktir.
- C) Doğrudan askerî çatışmalardan kaçınılması: Soğuk Savaş'ın en önemli özelliklerinden biri de, iki süper gücün (ABD ve SSCB) nükleer bir felaketi önlemek amacıyla doğrudan birbirleriyle sıcak bir savaşa girmemeleridir. Bunun yerine, vekalet savaşları (Kore, Vietnam gibi), propaganda ve ekonomik rekabet gibi yöntemlerle mücadele ettiler. Dolayısıyla bu da temel bir özelliktir.
- D) Uzay yarışının başlaması: Uzay yarışı, Soğuk Savaş döneminde ABD ve SSCB arasındaki teknolojik ve ideolojik rekabetin önemli bir parçasıydı. Her iki ülke de uzaya ilk uyduyu gönderme, ilk insanı yörüngeye oturtma ve Ay'a ayak basma gibi hedeflerle birbirleriyle yarıştı. Bu yarış, bilimsel ve teknolojik üstünlük gösterme aracıydı. Dolayısıyla bu da temel bir özelliktir.
- E) Sömürgeciliğin tamamen yeniden canlanması: II. Dünya Savaşı sonrası dönemde, sömürgecilik tam tersine bir süreç yaşadı. Asya ve Afrika'daki birçok ülke bağımsızlığını kazanarak sömürgecilikten kurtuldu. ABD ve SSCB de genellikle sömürgecilik karşıtı hareketleri destekleyerek kendi etki alanlarını genişletmeye çalıştılar. Dolayısıyla sömürgeciliğin "tamamen yeniden canlanması" gibi bir durum söz konusu değildir; aksine, bu dönem dekolonizasyon (sömürgelerin bağımsızlaşması) dönemi olarak bilinir. Bu nedenle, bu ifade iki kutuplu yapının temel özelliklerinden biri değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, E seçeneği II. Dünya Savaşı sonrası iki kutuplu dünya yapısının bir özelliği değildir.
Cevap E seçeneğidir.
