12. sınıf inkılap tarihi 2. dönem 1. yazılı 3. senaryo Test 1

Atatürk Dönemi'nde uygulanan Devletçilik ilkesiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Özel sektörün yatırım yapamadığı veya yeterince yapamadığı alanlarda devletin öncülük etmesini öngörür.

B) Ekonomide devletin mutlak egemenliğini ve özel mülkiyetin tamamen kaldırılmasını hedefler.

C) 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin etkileriyle daha belirgin hale gelmiştir.

D) Sümerbank ve Etibank gibi kurumların kurulmasına zemin hazırlamıştır.

E) Türkiye'nin milli sanayisini kurma ve geliştirme amacı taşımıştır.

Sevgili öğrenciler, bu soruda Atatürk Dönemi'nde uygulanan Devletçilik ilkesi hakkında yanlış olan ifadeyi bulmamız isteniyor. Devletçilik, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında ekonomik kalkınmayı sağlamak amacıyla benimsenmiş önemli bir ilkedir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Özel sektörün yatırım yapamadığı veya yeterince yapamadığı alanlarda devletin öncülük etmesini öngörür.

  Bu ifade, Atatürk Dönemi Devletçilik ilkesinin temelini çok doğru bir şekilde açıklar. Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin sermaye birikimi yetersizdi ve özel sektör büyük sanayi yatırımlarını tek başına gerçekleştirecek güce sahip değildi. Bu nedenle devlet, ekonominin lokomotifi olma görevini üstlenmiştir. Bu ifade doğrudur.

• B) Ekonomide devletin mutlak egemenliğini ve özel mülkiyetin tamamen kaldırılmasını hedefler.

  Bu ifade, Atatürk Dönemi Devletçilik ilkesi için yanlıştır. Devletçilik, özel mülkiyeti ve özel teşebbüsü tamamen ortadan kaldırmayı hedefleyen bir sistem değildir. Aksine, özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda devletin öncülük etmesini, özel sektörle birlikte bir karma ekonomi modeli oluşturulmasını öngörür. Özel mülkiyetin tamamen kaldırılması ve ekonomide devletin mutlak egemenliği, komünist veya aşırı sosyalist sistemlerin özellikleridir. Türkiye'deki Devletçilik, bu tür ideolojilerden farklıdır ve özel sektörün varlığını kabul etmiştir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

• C) 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin etkileriyle daha belirgin hale gelmiştir.

  Bu ifade doğrudur. 1929 Dünya Ekonomik Krizi, tüm dünyayı derinden etkilemiş ve Türkiye'de de özel sektörün yatırım yapma kapasitesini ciddi şekilde azaltmıştır. Bu krizin etkisiyle, devletin ekonomiye daha fazla müdahale etmesi ve kalkınmayı hızlandırmak için öncü rol üstlenmesi kaçınılmaz hale gelmiş, böylece Devletçilik ilkesi daha da güçlenmiştir. Bu ifade doğrudur.

• D) Sümerbank ve Etibank gibi kurumların kurulmasına zemin hazırlamıştır.

  Bu ifade doğrudur. Sümerbank (1933) ve Etibank (1935) gibi devlet bankaları ve iktisadi teşekküller, Devletçilik ilkesinin somut uygulamalarıdır. Sümerbank sanayi yatırımlarını finanse ederken, Etibank madencilik ve enerji sektörlerinde önemli rol oynamıştır. Bu kurumlar, devletin sanayileşme ve kalkınma çabalarının temel direkleri olmuştur. Bu ifade doğrudur.

• E) Türkiye'nin milli sanayisini kurma ve geliştirme amacı taşımıştır.

  Bu ifade doğrudur. Devletçilik ilkesinin en önemli amaçlarından biri, dışa bağımlılığı azaltarak milli bir sanayi kurmak ve ülkenin ekonomik bağımsızlığını güçlendirmektir. Bu sayede yerli üretim artırılmış, istihdam sağlanmış ve ülke kaynakları daha etkin kullanılmıştır. Bu ifade doğrudur.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Atatürk Dönemi Devletçilik ilkesiyle çelişen ve yanlış olan ifade B seçeneğidir.

Cevap B seçeneğidir.