$1929$ Dünya Ekonomik Buhranı'nın Türkiye ekonomisi üzerindeki olumsuz etkileri, devletin ekonomi politikalarında köklü değişikliklere gitmesine neden olmuştur. Bu dönemde, özellikle tarım ürünleri fiyatlarında büyük düşüşler yaşanmış, ihracat gelirleri azalmış ve dış ticaret olumsuz etkilenmiştir.
Bu buhranın Türkiye'deki iç politik yansımalarından biri olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A) Devletçilik ilkesinin ekonomi politikasına hakim olması
B) Milli sanayinin desteklenmesi için yeni bankaların kurulması
C) Çiftçiye yönelik vergi yükünün azaltılması
D) Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması
E) Köy Enstitüleri'nin açılması
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın Türkiye ekonomisi üzerindeki olumsuz etkileri sonucunda ortaya çıkan iç politik yansımaları değerlendirmemiz isteniyor. Yani, bu buhranın doğrudan bir sonucu veya bu buhrana karşı alınan bir önlem olmayan seçeneği bulmalıyız.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Devletçilik ilkesinin ekonomi politikasına hakim olması: 1929 Buhranı, liberal ekonomik politikaların yetersizliğini ortaya koymuş ve devletin ekonomiye daha fazla müdahale etmesi gerektiği fikrini güçlendirmiştir. Bu durum, Türkiye'de 1930'lu yıllardan itibaren "Devletçilik" ilkesinin ekonomi politikasına hakim olmasına neden olmuştur. Bu, buhranın doğrudan bir yansımasıdır.
- B) Milli sanayinin desteklenmesi için yeni bankaların kurulması: Devletçilik ilkesinin benimsenmesiyle birlikte, milli sanayiyi kurmak ve geliştirmek için devlet eliyle bankalar kurulmuştur (örneğin Sümerbank, Etibank gibi). Bu bankalar, sanayileşme hamlesini finanse etmek amacıyla oluşturulmuş olup, buhran sonrası ekonomik bağımsızlık arayışının bir sonucudur. Bu da buhranın doğrudan bir yansımasıdır.
- C) Çiftçiye yönelik vergi yükünün azaltılması: Buhran döneminde tarım ürünleri fiyatlarında yaşanan büyük düşüşler, çiftçileri ekonomik olarak zor durumda bırakmıştır. Hükümet, çiftçilerin üzerindeki yükü hafifletmek ve tarımsal üretimi desteklemek amacıyla vergi indirimleri gibi önlemler almıştır. Bu, buhranın tarım sektörü üzerindeki etkilerine karşı alınan doğrudan bir politikadır.
- D) Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması: 1929 Buhranı'nın yarattığı ekonomik sıkıntılar ve tek parti yönetiminin eleştirileri, Mustafa Kemal Atatürk'ü çok partili hayata geçiş denemesi yapmaya itmiştir. Bu bağlamda 1930 yılında Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Parti, ekonomik liberalizmi savunarak mevcut devletçi politikalara alternatif sunmayı amaçlamış, ancak kısa ömürlü olmuştur. Partinin kurulması, buhranın yarattığı toplumsal ve ekonomik hoşnutsuzlukların bir siyasi yansıması olarak değerlendirilebilir.
- E) Köy Enstitüleri'nin açılması: Köy Enstitüleri, 1940 yılında açılmıştır. Bu kurumlar, Türkiye'nin kırsal kesimindeki eğitim ve kalkınma sorunlarına çözüm bulmak amacıyla kurulmuş uzun vadeli bir eğitim reformudur. Her ne kadar kırsal kalkınma ve eğitim, ülkenin genel sorunları arasında yer alsa da, Köy Enstitüleri'nin açılışı 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın doğrudan ve acil bir iç politik yansıması değildir. Buhranın etkileri 1930'lu yılların başlarında hissedilmiş ve politikalar bu dönemde şekillenmiştir. Köy Enstitüleri ise buhranın üzerinden bir on yıl geçtikten sonra, daha çok İkinci Dünya Savaşı koşullarında ve uzun vadeli bir eğitim stratejisinin parçası olarak hayata geçirilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Köy Enstitüleri'nin açılması, 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın Türkiye'deki iç politik yansımalarından biri olarak gösterilemez.
Cevap E seçeneğidir.
