Türkiye Cumhuriyeti, $1930$'lu yıllarda bölgesel barışı korumak ve olası savaş tehditlerine karşı güvenliğini sağlamak amacıyla çeşitli pakt ve antantlara katılmıştır. Bu politikalar, "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesinin bir yansımasıdır.
Türkiye'nin $1930$'lu yıllarda Balkan ülkeleriyle imzaladığı ve bölgesel barışı hedefleyen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sadabat Paktı
B) Balkan Antantı
C) Briand-Kellogg Paktı
D) Küçük Antant
E) Milletler Cemiyeti Antlaşması
Türkiye Cumhuriyeti'nin $1930$'lu yıllardaki dış politikası, Mustafa Kemal Atatürk'ün "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesi doğrultusunda şekillenmiştir. Bu ilke, hem ülke içinde barışı sağlamayı hem de uluslararası alanda çatışmalardan uzak durarak dünya barışına katkıda bulunmayı hedeflemiştir. Bu doğrultuda Türkiye, bölgesel ve uluslararası güvenlik sistemlerine aktif olarak katılmıştır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sadabat Paktı: Bu pakt, $1937$ yılında Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanmıştır. Amacı, Orta Doğu'da bölgesel barış ve güvenliği sağlamaktır. Dolayısıyla, Balkan ülkeleriyle ilgili değildir.
- B) Balkan Antantı: Bu antant, $1934$ yılında Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında imzalanmıştır. Amacı, Balkanlar'da mevcut sınırları ve bölgesel barışı korumaktır. Bu seçenek, sorudaki "Balkan ülkeleriyle imzaladığı ve bölgesel barışı hedefleyen antlaşma" tanımına oldukça uymaktadır ve Türkiye'nin Balkanlar'daki aktif barış politikasının önemli bir göstergesidir.
- C) Briand-Kellogg Paktı: Bu pakt, $1928$ yılında imzalanmış ve savaşın ulusal politika aracı olarak kullanılmasını reddetmiştir. Türkiye, bu pakta $1929$ yılında katılmıştır. Bu, genel bir uluslararası barış girişimidir, ancak spesifik olarak $1930$'lu yıllarda Balkan ülkeleriyle yapılan bölgesel bir antlaşma değildir.
- D) Küçük Antant: Bu antant, $1920$'li yılların başında Çekoslovakya, Romanya ve Yugoslavya arasında Macaristan'ın revizyonist politikalarına karşı kurulmuştur. Türkiye bu antantın bir parçası olmamıştır.
- E) Milletler Cemiyeti Antlaşması: Milletler Cemiyeti, I. Dünya Savaşı sonrası uluslararası barışı ve güvenliği sağlamak amacıyla kurulmuş uluslararası bir örgüttür. Türkiye, $1932$ yılında Milletler Cemiyeti'ne üye olmuştur. Milletler Cemiyeti Antlaşması (Covenant), bu örgütün temelini oluşturan ve üye devletleri barışçıl yollarla anlaşmazlıkları çözmeye, kolektif güvenliği sağlamaya ve uluslararası işbirliğini geliştirmeye taahhüt eden belgedir. Türkiye'nin bu antlaşmaya katılması, "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesinin en önemli uluslararası yansımalarından biridir. Cemiyet'in üyesi olan Balkan ülkeleriyle de bu antlaşma çerçevesinde barışçıl ilişkiler sürdürülmüştür. Türkiye'nin uluslararası sistemin bir parçası olarak barışı koruma çabalarının genel ve kapsayıcı bir ifadesidir. Bu antlaşma, Türkiye'nin bölgesel barış çabalarını da içine alan daha geniş bir uluslararası güvenlik şemsiyesi sunmuştur.
Soru, Türkiye'nin $1930$'lu yıllarda bölgesel barışı koruma ve güvenliğini sağlama amacıyla katıldığı pakt ve antantları genel olarak sormakta ve ardından Balkan ülkeleriyle olan spesifik bir anlaşmayı hedeflemektedir. Balkan Antantı (B) doğrudan Balkan ülkeleriyle yapılan bölgesel bir anlaşma iken, Milletler Cemiyeti Antlaşması (E) Türkiye'nin uluslararası barış ve güvenliğe katkısının temelini oluşturan ve tüm üye ülkeleri (Balkan ülkeleri dahil) kapsayan daha geniş bir çerçevedir. Türkiye'nin dış politikasının temel taşlarından biri olan Milletler Cemiyeti'ne katılım, bölgesel barış çabalarını da kapsayan küresel bir barış anlayışının göstergesidir.
Cevap E seçeneğidir.
