12. sınıf inkılap tarihi 2. dönem 1. yazılı 1. senaryo meb Test 1

$II.$ Dünya Savaşı sürecinde Türkiye, savaşın yıkıcı etkilerinden korunmak için denge politikası izlemiştir. Ancak savaşın getirdiği ekonomik ve toplumsal zorluklar, ülke içinde önemli düzenlemeleri beraberinde getirmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, $II.$ Dünya Savaşı'nın Türkiye üzerindeki ekonomik ve toplumsal etkilerinden biri değildir?

A) Millî Korunma Kanunu çıkarılarak ekonomiye devlet müdahalesi artırılmıştır.

B) Varlık Vergisi gibi olağanüstü vergiler uygulamaya konulmuştur.

C) Karne uygulaması ile temel gıda maddeleri dağıtımı düzenlenmiştir.

D) Köy Enstitüleri kurularak kırsal kalkınma ve eğitim desteklenmiştir.

E) Marshall Planı kapsamında ABD'den ekonomik yardım alınmıştır.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, $II.$ Dünya Savaşı'nın Türkiye üzerindeki ekonomik ve toplumsal etkilerinden hangisinin olmadığını bulmamız isteniyor. Savaş dönemi, Türkiye için hem dış politikada denge arayışı hem de iç politikada büyük ekonomik ve sosyal düzenlemelerle geçmiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Millî Korunma Kanunu çıkarılarak ekonomiye devlet müdahalesi artırılmıştır.

  Bu kanun, 1940 yılında, yani $II.$ Dünya Savaşı devam ederken çıkarılmıştır. Amacı, savaş koşullarının getirdiği kıtlık, karaborsacılık ve fiyat artışlarını önlemek, üretimi ve tüketimi devlet kontrolü altına almaktı. Bu kanunla devlet, ekonomiye geniş yetkilerle müdahale etme hakkı kazanmıştır. Dolayısıyla bu, savaşın doğrudan bir ekonomik etkisidir.

• B) Varlık Vergisi gibi olağanüstü vergiler uygulamaya konulmuştur.

  Varlık Vergisi, 1942 yılında, savaşın getirdiği olağanüstü harcamaları karşılamak ve enflasyonu kontrol altına almak amacıyla çıkarılan tek seferlik, olağanüstü bir vergiydi. Bu da savaş döneminin ekonomik zorluklarına karşı alınan bir önlemdir.

• C) Karne uygulaması ile temel gıda maddeleri dağıtımı düzenlenmiştir.

  Savaş döneminde yaşanan kıtlık ve tedarik sorunları nedeniyle, ekmek, şeker, çay gibi temel gıda maddelerinin halka adil bir şekilde dağıtılabilmesi için karne sistemi (rasyonlama) uygulamasına geçilmiştir. Bu, savaşın toplumsal yaşam üzerindeki önemli bir etkisidir.

• D) Köy Enstitüleri kurularak kırsal kalkınma ve eğitim desteklenmiştir.

  Köy Enstitüleri, 1940 yılında, yani $II.$ Dünya Savaşı devam ederken kurulmaya başlanmıştır. Bu enstitülerin amacı, kırsal bölgelere öğretmen yetiştirmek ve köylerin kalkınmasına katkıda bulunmaktı. Savaşın getirdiği zorluklara rağmen, ülkenin geleceği için eğitim ve kalkınma alanında atılan önemli bir adımdır ve savaş dönemi politikaları içinde yer alır.

• E) Marshall Planı kapsamında ABD'den ekonomik yardım alınmıştır.

  Marshall Planı (Avrupa İyileşme Programı), $II.$ Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra, 1947 yılında ABD tarafından başlatılmıştır. Amacı, savaşın yıkıcı etkilerinden zarar gören Avrupa ülkelerinin ekonomilerini yeniden inşa etmek ve komünizmin yayılmasını engellemektir. Türkiye, bu plandan yardım alan ülkelerden biri olmuştur. Ancak bu yardım, savaşın *bitiminden sonraki* bir döneme aittir ve savaşın *sürecindeki* ekonomik ve toplumsal etkilerinden biri değildir. Dolayısıyla, bu seçenek savaş süreciyle doğrudan ilgili değildir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, A, B, C ve D seçenekleri $II.$ Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'nin yaşadığı ekonomik ve toplumsal etkiler veya bu etkilere karşı alınan önlemlerdir. E seçeneği ise savaş sonrası döneme ait bir gelişmedir.

Cevap E seçeneğidir.