Atatürk Dönemi Türk dış politikasının temel hedeflerinden biri, uluslararası barışı korumak ve komşu ülkelerle iyi ilişkiler geliştirmektir. Bu doğrultuda birçok uluslararası anlaşma ve pakta katılım sağlanmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'nin bu dönemde bölgesel barışı sağlamak amacıyla katıldığı uluslararası oluşumlardan biridir?
A) NATO
B) Varşova Paktı
C) Balkan Antantı
D) Birleşmiş Milletler
E) Avrupa Ekonomik Topluluğu
Sevgili öğrenciler, bu soru Atatürk Dönemi Türk dış politikasının temel ilkelerini ve bu ilkeler doğrultusunda atılan adımları anlamamız için çok önemli. Atatürk'ün dış politikası, "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" ilkesiyle özetlenebilir. Bu ilke, hem ülke içinde hem de uluslararası alanda barışı ve güvenliği hedeflemiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- A) NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü): NATO, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, 1949 yılında kurulan bir askeri ittifaktır. Türkiye, NATO'ya 1952 yılında katılmıştır. Atatürk 1938'de vefat ettiği için, bu oluşum Atatürk Dönemi'ne ait değildir. Dolayısıyla bu seçenek doğru olamaz.
- B) Varşova Paktı: Varşova Paktı, Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği liderliğindeki Doğu Bloku ülkeleri tarafından 1955 yılında NATO'ya karşı kurulan bir askeri ittifaktır. Türkiye bu pakta hiçbir zaman üye olmamıştır. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- C) Balkan Antantı: Balkan Antantı, 1934 yılında Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında imzalanan bir bölgesel iş birliği ve güvenlik paktıdır. Bu paktın temel amacı, Balkan ülkelerinin sınırlarını ve bağımsızlıklarını karşılıklı olarak güvence altına almak, bölgedeki barışı korumak ve özellikle revizyonist (sınırları değiştirmek isteyen) devletlerin tehditlerine karşı ortak bir duruş sergilemektir. Bu oluşum, Atatürk'ün "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" ilkesi doğrultusunda bölgesel barışı sağlamaya yönelik önemli bir adımdır ve Atatürk Dönemi'nde gerçekleşmiştir.
- D) Birleşmiş Milletler (BM): Birleşmiş Milletler, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, 1945 yılında dünya barışını ve güvenliğini sağlamak amacıyla kurulan uluslararası bir örgüttür. Türkiye, BM'ye kurucu üye olarak aynı yıl katılmıştır. Ancak bu da Atatürk'ün vefatından sonraki bir döneme denk geldiği için Atatürk Dönemi'nde katılım sağlanan bir oluşum değildir.
- E) Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET): AET, 1957 yılında Avrupa ülkeleri arasında ekonomik entegrasyonu sağlamak amacıyla kurulmuş, günümüzdeki Avrupa Birliği'nin temelini oluşturan bir yapıdır. Türkiye, AET'ye 1959 yılında ortaklık başvurusunda bulunmuştur. Bu da Atatürk Dönemi'nden çok sonraki bir gelişmedir ve amacı öncelikli olarak ekonomik iş birliğidir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Atatürk Dönemi'nde bölgesel barışı sağlamak amacıyla katılım sağlanan uluslararası oluşum, 1934 yılında imzalanan Balkan Antantı'dır. Bu pakt, Türkiye'nin komşularıyla iyi ilişkiler kurma ve bölgesel güvenliği sağlama politikasının somut bir örneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
