12. sınıf din kültürü 2. dönem 1. yazılı 2. senaryo Test 2

Türk kültüründe derin izler bırakmış tasavvufi yorumlardan biri olan Mevlevilik, özellikle sema ayini ve hoşgörü felsefesiyle öne çıkar.

Mevlevilik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kurucusu Mevlâna Celaleddin-i Rumi'dir.

B) Şeb-i Arus törenleri, Mevlâna'nın vefat yıldönümünde kutlanır.

C) Semah, Mevlevilikte temel ibadet şekillerinden biridir.

D) "Gel ne olursan ol yine gel" sözü, Mevleviliğin hoşgörü anlayışını yansıtır.

E) Mevlevihaneler, sadece zikir ve ibadet için kullanılan mekanlardır.

Sevgili öğrenciler,

Türk kültüründe önemli bir yere sahip olan Mevlevilik ile ilgili bu soruyu adım adım inceleyelim. Soru, Mevlevilik hakkında verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamızı istiyor. Her bir seçeneği dikkatlice değerlendirelim:

• A) Kurucusu Mevlâna Celaleddin-i Rumi'dir.

  Bu ifade doğrudur. Mevlevilik tarikatı, 13. yüzyılda yaşamış büyük mutasavvıf ve şair Mevlâna Celaleddin-i Rumi'nin fikirleri ve öğretileri etrafında şekillenmiştir. Onun vefatından sonra oğlu Sultan Veled tarafından kurumsallaştırılmıştır.

• B) Şeb-i Arus törenleri, Mevlâna'nın vefat yıldönümünde kutlanır.

  Bu ifade de doğrudur. "Şeb-i Arus" kelime anlamıyla "düğün gecesi" demektir. Mevlâna, ölümü sevgiliye kavuşma olarak gördüğü için vefat gününü bir düğün gecesi olarak nitelendirmiştir. Bu törenler her yıl Mevlâna'nın vefat yıldönümünde, genellikle 17 Aralık'ta Konya'da düzenlenir ve onun vuslatını anar.

• C) Semah, Mevlevilikte temel ibadet şekillerinden biridir.

  İşte bu ifade yanlıştır! Mevlevilikte yapılan ve dönme esasına dayanan ritüele "Sema" denir. "Semah" ise Alevi-Bektaşi geleneğinde yer alan, müzik eşliğinde yapılan bir ritüeldir. İki terim birbirine karıştırılmamalıdır. Mevlevilikte "Sema" ayini vardır, "Semah" değil.

• D) "Gel ne olursan ol yine gel" sözü, Mevleviliğin hoşgörü anlayışını yansıtır.

  Bu ifade kesinlikle doğrudur. Mevlâna'ya atfedilen bu ünlü söz, Mevleviliğin temelini oluşturan evrensel hoşgörü, sevgi ve insan sevgisi felsefesini en güzel şekilde özetler. Kim olursa olsun, hangi inançtan gelirse gelsin herkesi kucaklayan bir anlayışı temsil eder.

• E) Mevlevihaneler, sadece zikir ve ibadet için kullanılan mekanlardır.

  Bu ifade de aslında eksik ve bu haliyle yanlıştır. Mevlevihaneler, sadece zikir ve ibadet yapılan yerler değildir. Aynı zamanda dervişlerin yaşadığı, eğitim aldığı, sanat (hat, tezhip, musiki vb.) icra ettiği, misafirlerin ağırlandığı, yoksullara yardım edilen ve kültürel faaliyetlerin yürütüldüğü kapsamlı sosyal ve kültürel merkezlerdir. Yani "sadece" kelimesi, Mevlevihanelerin çok yönlü yapısını kısıtladığı için bu ifadeyi yanlış kılar.

Soruda bizden yanlış olan ifadeyi bulmamız istendiği için, "Semah" ile "Sema" arasındaki temel farkı göz önünde bulundurduğumuzda C seçeneği açıkça yanlıştır. E seçeneği de yanlış olsa da, C seçeneğindeki kavram karmaşası (Semah yerine Sema olması gerektiği) daha temel ve doğrudan bir yanlışlığı ifade etmektedir.

Cevap C seçeneğidir.