12. sınıf din kültürü 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo meb Test 2

İslam hukukunda hüküm çıkarma yöntemleri arasında "maslahat" ve "istihsan" gibi tali deliller de önemli bir yer tutar. Bu kavramların dinî meselelerin çözümündeki rolü hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Maslahat, sadece kişisel çıkarları gözeterek hüküm vermeyi ifade eder.

B) İstihsan, bir meselenin hükmünü Kur'an ve Sünnet'e aykırı olacak şekilde değiştirmektir.

C) Maslahat, dinin genel amaçlarına (makasıd-ı şeria) uygun olarak kamu yararını gözetmeyi ve zararı gidermeyi ifade eder.

D) İstihsan, fıkıh alimlerinin tamamen keyfi tercihlerine göre hüküm vermesidir.

E) Maslahat ve istihsan, İslam hukukunda hiçbir zaman başvurulmayan, geçersiz yöntemlerdir.

İslam hukukunda hüküm çıkarma yöntemleri, Kur'an ve Sünnet gibi ana delillerin yanı sıra, "maslahat" ve "istihsan" gibi tali (ikincil) delillerle de zenginleşir. Bu tali deliller, dinin genel amaçları (makasıd-ı şeria) doğrultusunda, değişen zaman ve şartlara uygun çözümler üretilmesine yardımcı olur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Maslahat, sadece kişisel çıkarları gözeterek hüküm vermeyi ifade eder.

  Bu ifade yanlıştır. Maslahat (kamu yararı), bireysel çıkarlardan ziyade, toplumun genel faydasını, iyiliğini ve zarardan korunmasını hedefler. İslam hukukunda maslahat, "kamu maslahatı" veya "genel maslahat" olarak anlaşılır ve dinin korunması, canın korunması, aklın korunması, neslin korunması ve malın korunması gibi temel hedeflerle (makasıd-ı şeria) yakından ilişkilidir.

• B) İstihsan, bir meselenin hükmünü Kur'an ve Sünnet'e aykırı olacak şekilde değiştirmektir.

  Bu ifade de yanlıştır. İstihsan, kelime anlamı olarak "güzel bulmak" demektir. Fıkıh terimi olarak ise, bir meselenin hükmünde, kıyasın (benzerlik yoluyla hüküm çıkarma) gerektirdiğinden daha güçlü bir delil veya gerekçe ile farklı bir hükme yönelmektir. Bu yöneliş, asla Kur'an ve Sünnet'e aykırı olamaz; aksine, Şeriat'ın genel ilkelerine ve ruhuna daha uygun bir çözüm bulmayı amaçlar.

• C) Maslahat, dinin genel amaçlarına (makasıd-ı şeria) uygun olarak kamu yararını gözetmeyi ve zararı gidermeyi ifade eder.

  Bu ifade tamamen doğrudur. Maslahat, İslam hukukunun temel hedefleri olan makasıd-ı şeria'yı (dinin, canın, aklın, neslin ve malın korunması) gerçekleştirmek için kamu yararını esas alan ve toplumsal zararları ortadan kaldırmayı amaçlayan bir yöntemdir. Örneğin, salgın hastalık zamanlarında toplu ibadetlere ara verilmesi gibi kararlar, maslahat ilkesine dayanır.

• D) İstihsan, fıkıh alimlerinin tamamen keyfi tercihlerine göre hüküm vermesidir.

  Bu ifade de yanlıştır. İstihsan, keyfi bir tercih değil, belirli hukuki gerekçelere, delillere ve Şeriat'ın genel ruhuna dayanan bir içtihat yöntemidir. Bir fıkıh alimi, bir meselenin hükmünde kıyasın zahiri sonucundan vazgeçip istihsanı uyguladığında, bunu daha güçlü bir delile (örneğin örf, zaruret, icma veya başka bir kıyas) dayanarak yapar.

• E) Maslahat ve istihsan, İslam hukukunda hiçbir zaman başvurulmayan, geçersiz yöntemlerdir.

  Bu ifade kesinlikle yanlıştır. Hem maslahat hem de istihsan, İslam hukukunda özellikle Hanefi ve Maliki mezhepleri başta olmak üzere birçok mezhep tarafından kabul görmüş ve yaygın olarak başvurulan önemli tali deliller ve hüküm çıkarma yöntemleridir. Bu yöntemler, hukukun dinamik yapısını korumasına ve yeni durumlara çözüm üretmesine olanak tanır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, doğru ifade C seçeneğinde yer almaktadır.

Cevap C seçeneğidir.