18. yüzyıl - 19. yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamında, insan aklının her türlü sorunu çözebileceği inancı yaygınlaşmıştır. Bu dönemde, bilgiye ulaşmada akıl, otorite ve dogmadan daha üstün görülmüştür. Bu durum, bilim, siyaset ve etik alanlarında köklü değişimlere yol açmıştır.
Bu bağlamda, 18. yüzyıl - 19. yüzyıl felsefesini hazırlayan ortamda öne çıkan temel kavram aşağıdakilerden hangisidir?
A) Dogmatizm
B) Sezgicilik
C) Aydınlanma
D) Skolastik Felsefe
E) Hermeneutik
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, 18. yüzyıl ve 19. yüzyıl başlarında Avrupa'da ortaya çıkan ve felsefeyi derinden etkileyen bir düşünce ortamı tanımlanmaktadır. Bu dönemin temel özelliklerini adım adım inceleyelim:
- İnsan Aklının Gücü: Soru metni, "insan aklının her türlü sorunu çözebileceği inancı yaygınlaşmıştır" ifadesiyle bu dönemin en belirgin özelliğini vurgulamaktadır. Bu, akla duyulan büyük bir güveni ve insan kapasitesine olan inancı gösterir.
- Akıl, Otorite ve Dogma İlişkisi: Metin, "bilgiye ulaşmada akıl, otorite ve dogmadan daha üstün görülmüştür" diyerek, geleneksel inançların, kilise öğretilerinin veya mutlak otoritelerin yerine bireysel aklın ve eleştirel düşüncenin ön plana çıktığını belirtir. Bu, eski düşünce biçimlerine bir başkaldırıdır.
- Köklü Değişimler: Bu düşünce yapısının, "bilim, siyaset ve etik alanlarında köklü değişimlere yol açmıştır" ifadesiyle, sadece felsefi bir akım olmanın ötesinde, toplumsal ve kültürel yaşamın her alanını etkilediği belirtilmiştir. Bilimsel devrimler, siyasi devrimler (Fransız İhtilali gibi) ve yeni etik anlayışlar bu dönemin ürünleridir.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Dogmatizm: Dogmatizm, belirli ilkeleri sorgulamadan, kanıt aramadan doğru kabul etme eğilimidir. Soru metninde ise aklın dogma karşısında üstün tutulduğu belirtilmiştir. Bu nedenle Dogmatizm, tanımlanan ortamın tam tersidir.
- B) Sezgicilik: Sezgicilik, bilginin akıl yürütme veya deneyimden ziyade doğrudan sezgi yoluyla elde edildiğini savunan bir yaklaşımdır. Tanımlanan dönemde akıl ve rasyonel düşünce ön plandadır, sezgi değil.
- C) Aydınlanma: Aydınlanma (Aufklärung), 18. yüzyılda Avrupa'da ortaya çıkan ve aklı, bilimi, bireysel özgürlükleri ve eleştirel düşünceyi merkeze alan bir felsefi ve kültürel harekettir. Geleneksel otoritelere ve dogmaya karşı çıkarak, insan aklının rehberliğinde toplumsal ilerlemeyi hedefler. Soru metninde bahsedilen tüm özellikler (aklın gücü, otoriteye karşı akıl, bilim, siyaset ve etikteki değişimler) Aydınlanma felsefesinin temelini oluşturur.
- D) Skolastik Felsefe: Skolastik felsefe, Orta Çağ'da, özellikle kilise ve üniversite çevrelerinde gelişen, Hristiyan inancını akılla temellendirmeye çalışan bir felsefedir. Otoriteye ve geleneğe bağlılığıyla bilinir. Tanımlanan dönemin (18-19. yüzyıl) çok öncesinde kalmış ve tam tersi bir düşünce yapısını temsil eder.
- E) Hermeneutik: Hermeneutik, metinlerin veya kültürel ifadelerin yorumlanması bilimi ve sanatıdır. Felsefi bir akım olarak daha çok 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılda önem kazanmıştır. Tanımlanan geniş düşünce ortamını ifade etmekten ziyade, belirli bir yöntem veya disiplini temsil eder.
Yukarıdaki analizler ışığında, insan aklının her türlü sorunu çözebileceği inancının yaygınlaştığı, bilginin akıl yoluyla elde edildiği ve otorite ile dogmanın sorgulandığı bu dönemin temel kavramı 'Aydınlanma'dır.
Cevap C seçeneğidir.
