11. sınıf felsefe 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo meb Test 1

19. yüzyıl felsefesinin önemli akımlarından biri olan pozitivizm, Auguste Comte tarafından sistemleştirilmiştir. Comte'a göre insanlık, teolojik ve metafizik aşamalardan geçerek nihayet bilimsel veya pozitif aşamaya ulaşmıştır. Bu aşamada bilgi, gözlem ve deneyle doğrulanabilen olgulara dayanır. Pozitivizm, metafizik spekülasyonları ve dini açıklamaları reddederek yalnızca bilimsel bilgiye değer verir. Toplumsal sorunların da bilimsel yöntemlerle çözülebileceğine inanır.

Pozitivizmin 18. yüzyıl-19. yüzyıl felsefesindeki etkisi göz önüne alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A) Metafizik konulara olan ilgiyi yeniden canlandırmıştır.

B) Bilimsel bilginin mutlak otoritesini sorgulamıştır.

C) Duyusal deneyimle doğrulanamayan her türlü bilgiyi reddetmiştir.

D) İnsan aklının sınırlarını kabul ederek bilginin göreceliğini savunmuştur.

E) Toplumsal değişimin kaynağını bireysel iradede bulmuştur.

Merhaba sevgili öğrenciler,

Bu soruda, 19. yüzyıl felsefesinin önemli akımlarından pozitivizmi ve kurucusu Auguste Comte'un düşüncelerini anlamamız isteniyor. Pozitivizmin temel özelliklerini ve felsefi etkisini değerlendirerek doğru yargıyı bulacağız. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Metafizik konulara olan ilgiyi yeniden canlandırmıştır.

  Soru metninde açıkça belirtildiği gibi, "Pozitivizm, metafizik spekülasyonları ve dini açıklamaları reddederek yalnızca bilimsel bilgiye değer verir." Bu ifade, pozitivizmin metafiziğe olan ilgiyi canlandırmak yerine, tam tersine onu dışladığını göstermektedir. Dolayısıyla bu yargı yanlıştır.

• B) Bilimsel bilginin mutlak otoritesini sorgulamıştır.

  Metinde, "Bu aşamada bilgi, gözlem ve deneyle doğrulanabilen olgulara dayanır." ve "yalnızca bilimsel bilgiye değer verir" ifadeleri yer almaktadır. Pozitivizm, bilimsel bilgiyi en üstün ve güvenilir bilgi türü olarak kabul eder, hatta onu mutlak bir otorite olarak görür. Bilimsel bilginin otoritesini sorgulamak yerine, onu yüceltmiştir. Bu yargı da yanlıştır.

• C) Duyusal deneyimle doğrulanamayan her türlü bilgiyi reddetmiştir.

  Metinde "bilgi, gözlem ve deneyle doğrulanabilen olgulara dayanır" denilmektedir. Gözlem ve deney, duyusal deneyim yoluyla elde edilen verilerdir. Pozitivizm, metafizik ve dini açıklamaları reddederek, yalnızca duyusal deneyimle (yani ampirik yöntemlerle) doğrulanabilen bilimsel bilgiye değer verir. Bu, duyusal deneyimle doğrulanamayan her türlü bilgiyi reddettiği anlamına gelir. Bu yargı, pozitivizmin temel prensiplerinden biridir ve doğrudur.

• D) İnsan aklının sınırlarını kabul ederek bilginin göreceliğini savunmuştur.

  Pozitivizm, bilimsel yöntemin evrensel ve objektif bilgiye ulaşabileceğine dair güçlü bir inanca sahiptir. Bilginin göreceliğini savunmak yerine, gözlem ve deneyle elde edilen bilimsel bilginin kesin ve doğru olduğunu iddia eder. İnsan aklının sınırlarından ziyade, bilimsel aklın gücüne vurgu yapar. Bu yargı yanlıştır.

• E) Toplumsal değişimin kaynağını bireysel iradede bulmuştur.

  Metinde "Toplumsal sorunların da bilimsel yöntemlerle çözülebileceğine inanır" ifadesi geçmektedir. Comte'un pozitivizmi, toplumsal değişimi bireysel iradeden ziyade, insanlığın bilimsel aşamaya geçişi gibi evrimsel ve bilimsel yasalara dayalı bir süreç olarak görmüştür. Toplumsal düzen ve ilerleme, bilimsel yöntemlerin uygulanmasıyla sağlanacaktır. Bu yargı da yanlıştır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Pozitivizmin temel özelliklerini en doğru şekilde yansıtan yargı C seçeneğidir.

Cevap C seçeneğidir.