6. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Ülke Geneli Ortak Sınav Test 3

"Deniz kenarında yürürken, uzaktan gelen uğultu sesiyle irkildim. Ne olduğunu anlamak için etrafa bakındım."

Bu cümlede altı çizili kelimenin anlamını metnin bağlamından hareketle en doğru şekilde tahmin eden ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kulağa hoş gelen hafif bir ses.

B) Şiddetli rüzgarın ağaçları sallarken çıkardığı ses.

C) Belli belirsiz, derinden gelen, anlaşılması zor, sürekli ses.

D) Bir müzik aletinden çıkan yüksek ses.

Sevgili öğrenciler, bu tür sorularda kelimenin anlamını metnin genel akışından ve diğer kelimelerle olan ilişkisinden çıkarmak çok önemlidir. Şimdi adım adım bu soruyu inceleyelim:

• Öncelikle cümleyi dikkatlice okuyalım: "Deniz kenarında yürürken, uzaktan gelen uğultu sesiyle irkildim. Ne olduğunu anlamak için etrafa bakındım."
• Burada altı çizili kelime "uğultu". Bu kelimenin anlamını tahmin etmemizi sağlayan önemli ipuçları şunlardır: Sesin "uzaktan gelen" olması, kişinin sesle "irkilmesi" (beklenmedik bir ses karşısında aniden şaşırması, hafifçe tedirgin olması) ve "Ne olduğunu anlamak için etrafa bakındım" ifadesi, sesin kaynağının veya ne olduğunun hemen anlaşılamadığını, belirsiz olduğunu gösterir.
• Şimdi seçenekleri bu ipuçları ışığında değerlendirelim:
• A) Kulağa hoş gelen hafif bir ses. Eğer ses hoş olsaydı, kişi "irkilmez" ve ne olduğunu anlamak için etrafa bakma ihtiyacı duymazdı. Bu seçenek metnin bağlamıyla çelişiyor.
• B) Şiddetli rüzgarın ağaçları sallarken çıkardığı ses. Bu bir "uğultu" olabilir ancak "ne olduğunu anlamak için etrafa bakındım" ifadesi, sesin daha belirsiz veya kaynağı daha zor tespit edilebilir bir şey olduğunu düşündürüyor. Ayrıca "uğultu" sadece rüzgar sesiyle sınırlı değildir.
• C) Belli belirsiz, derinden gelen, anlaşılması zor, sürekli ses. Bu tanım, metindeki tüm ipuçlarıyla mükemmel bir şekilde örtüşüyor. Sesin "belli belirsiz, derinden gelen" olması "uzaktan gelen" ve "ne olduğunu anlamak için etrafa bakındım" ifadeleriyle uyumlu. "Anlaşılması zor" olması "Ne olduğunu anlamak için etrafa bakındım" ifadesini doğrudan destekliyor. "Sürekli ses" olması ise "uğultu" kelimesinin doğasında olan, kesik kesik olmayan, devamlı bir ses anlamına gelir. Böyle bir ses, uzaktan geldiğinde ve kaynağı belirsiz olduğunda insanı irkiltebilir.
• D) Bir müzik aletinden çıkan yüksek ses. "Uğultu" genellikle müzik aletleriyle ilişkilendirilen bir ses değildir. Ayrıca müzik aletinden gelen bir sesin "ne olduğunu anlamak için etrafa bakındım" şeklinde bir tepkiye yol açması pek olası değildir, çünkü müzik sesi genellikle daha tanımlanabilir olur.
• Bu değerlendirmeler sonucunda, C seçeneğinin metnin bağlamına en uygun tanım olduğu açıkça görülmektedir.

Cevap C seçeneğidir.