"Deniz, martıların çığlıklarıyla uyanmıştı; güneş ise gözlerini ovuşturarak ufukta belirdi."
Bu cümlede hangi söz sanatları kullanılmıştır?
A) Benzetme ve Abartma
B) Kişileştirme ve Konuşturma
C) Abartma ve Konuşturma
D) Kişileştirme ve Benzetme
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlenin içinde hangi söz sanatlarının kullanıldığını bulmamız isteniyor. Söz sanatları, anlatımı daha etkili, canlı ve çekici hale getirmek için kullanılan edebi ifadelerdir. Cümleyi adım adım inceleyelim:
- Cümle: "Deniz, martıların çığlıklarıyla uyanmıştı; güneş ise gözlerini ovuşturarak ufukta belirdi."
- Cümlenin ilk kısmı olan "Deniz, martıların çığlıklarıyla uyanmıştı" ifadesinde belirgin bir söz sanatı bulunmamaktadır. Ancak cümlenin ikinci kısmına dikkat edelim: "güneş ise gözlerini ovuşturarak ufukta belirdi."
- "güneş ise gözlerini ovuşturarak" ifadesini inceleyelim:
- Güneşin gözleri olabilir mi? Güneş, gözlerini ovuşturabilir mi? Elbette hayır. Gözleri olmak ve gözleri ovuşturmak, insanlara ait özellikler ve eylemlerdir.
- İnsanlara ait özelliklerin veya eylemlerin, insan dışındaki canlı veya cansız varlıklara verilmesine Kişileştirme (Teşhis) denir. Burada güneş, uykudan uyanan bir insan gibi "gözlerini ovuşturarak" betimlenmiştir. Bu nedenle cümlede kesinlikle Kişileştirme sanatı vardır.
- Peki, Benzetme (Teşbih) var mı? Benzetme, iki farklı varlık veya kavram arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Genellikle "gibi", "sanki", "adeta" gibi edatlar kullanılır. Ancak bazen bu edatlar kullanılmadan da örtülü bir benzetme yapılabilir.
- "Güneş gözlerini ovuşturarak" ifadesinde, güneş doğrudan uykudan uyanan bir insana benzetilmiştir. Güneşin bu eylemi, onu uykudan yeni kalkmış, gözlerini açmaya çalışan bir insana "benzetmektedir". Kişileştirme sanatı genellikle, insan dışındaki bir varlığı insana benzeterek gerçekleştirildiği için, örtülü bir benzetme de içerir. Yani, güneşin insan gibi davranması, onu bir insana benzetmek anlamına gelir. Bu nedenle cümlede Benzetme sanatı da bulunmaktadır.
- Diğer seçenekleri eleyelim:
- Konuşturma (İntak): İnsan dışındaki varlıkların konuşturulmasıdır. Cümlede güneş veya martılar konuşmamaktadır. Bu yüzden Konuşturma yoktur. (B ve C seçenekleri elenir.)
- Abartma (Mübalağa): Bir şeyin olduğundan çok daha büyük, küçük, çok veya az gösterilmesidir. Cümlede herhangi bir abartı bulunmamaktadır. (A ve C seçenekleri elenir.)
Bu durumda, cümlede hem Kişileştirme hem de Benzetme sanatları kullanılmıştır.
Cevap D seçeneğidir.
