7. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 2. senaryo meb Test 3

🎓 7. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 2. senaryo meb Test 3 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 7. sınıf Türkçe 2. dönem 2. yazılı sınavınızda karşınıza çıkabilecek Fiilimsiler, Cümle Çeşitleri, Anlatım Bozuklukları, Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri gibi temel konuları sade bir dille özetlemektedir.

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenmeyen, cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir. Üç çeşidi vardır:

• İsim-fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Cümlede isim gibi kullanılır.
• Örnek: "Kitap okumak en sevdiğim şeydir." ("okumak" isim-fiil)
• Örnek: "Gülüşüyle herkesi etkiledi." ("gülüşü" isim-fiil)
• Sıfat-fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Cümlede sıfat görevinde kullanılır, bir ismi niteler.
• Örnek: "Koşan çocuk düştü." ("koşan" sıfat-fiil, "çocuk" ismini niteler)
• Örnek: "Gelecek günler güzel olacak." ("gelecek" sıfat-fiil, "günler" ismini niteler)
• Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -casına, -a...a, -maxızın, -dığında" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede zarf görevinde kullanılır, fiili veya fiilimsiyi zaman ya da durum yönünden belirtir.
• Örnek: "Kitap okuyarak ders çalıştım." ("okuyarak" zarf-fiil, ders çalışma eyleminin nasıl yapıldığını belirtir)
• Örnek: "Dışarı çıkar çıkmaz yağmur başladı." ("çıkar çıkmaz" zarf-fiil, yağmurun ne zaman başladığını belirtir)

⚠️ Dikkat: Bazı isim-fiiller kalıcı isim olabilir ve fiilimsi özelliğini kaybeder. (Örn: "Dondurma", "Çakmak", "Yemek")

💡 İpucu: Fiilimsiler olumsuz yapılabilirken, kalıcı isimler olumsuz yapılamaz. ("okumamak" olur ama "dondurmama" olmaz.)

📌 Cümle Çeşitleri (Yapısına Göre)

Cümleler, içerdikleri yüklem ve fiilimsi sayısına göre dört ana başlıkta incelenir:

• Basit Cümle: Tek bir yargı (tek bir yüklem) bildirir ve içinde fiilimsi bulunmaz.
• Örnek: "Hava bugün çok güzeldi." (Tek yüklem: güzeldi, fiilimsi yok)
• Birleşik Cümle: Bir temel cümle ve en az bir yan cümleden oluşur. Yan cümle genellikle bir fiilimsi veya "ki", "çünkü", "eğer" gibi bağlaçlarla kurulur.
• Örnek: "Ders çalışırken müzik dinlemeyi severim." ("severim" temel cümle, "çalışırken" zarf-fiil ile yan cümle)
• Örnek: "Biliyorum ki sen bu işi başarırsın." ("biliyorum" temel cümle, "ki" bağlacıyla yan cümle)
• Sıralı Cümle: İki veya daha fazla bağımsız cümlenin virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile birbirine bağlanmasıyla oluşur.
• Örnek: "Kitabı okudu, notlarını aldı." (İki ayrı yüklem: okudu, aldı)
• Bağlı Cümle: İki veya daha fazla bağımsız cümlenin "ve, ama, fakat, ancak, çünkü, oysa, lakin" gibi bağlaçlarla birbirine bağlanmasıyla oluşur.
• Örnek: "Güneş doğdu ama hava hala soğuktu." (İki ayrı yüklem: doğdu, soğuktu; "ama" bağlacıyla bağlı)

💡 İpucu: Fiilimsi içeren cümleler genellikle "girişik birleşik cümle" olarak adlandırılır. Bu, birleşik cümlenin en yaygın türüdür.

📌 Anlatım Bozuklukları

Cümlede anlamın doğru ve açık olmasını engelleyen, cümlenin akıcılığını bozan durumlar anlatım bozukluğu olarak adlandırılır. İki ana başlıkta incelenir:

• Anlamsal (Anlama Dayalı) Bozukluklar:
• Gereksiz sözcük kullanımı: Aynı anlamı veren sözcüklerin bir arada kullanılması. (Örn: "Eş anlamlı kelimeleri birlikte kullanmak gereksizdir.")
• Anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması: İki zıt anlamlı ifadenin aynı cümlede yer alması. (Örn: "Mutlaka gelmiş olmalı.")
• Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması: Kelimenin cümleye uymayan bir anlamda kullanılması. (Örn: "Fiyatlar pahalıydı." (Doğrusu: "Fiyatlar yüksekti."))
• Deyim ve atasözü yanlışları: Deyim veya atasözünün yanlış anlamda veya yanlış kelimelerle kullanılması. (Örn: "Göze girmek yerine göze batmak" gibi.)
• Yapısal (Yapıya Dayalı) Bozukluklar:
• Özne-yüklem uyumsuzluğu: Özne ile yüklemin tekillik-çoğulluk veya kişi yönünden uyuşmaması. (Örn: "Öğrenciler ders çalışıyorlar." (Doğrusu: "Öğrenciler ders çalışıyor." veya "Öğrenciler ders çalışıyorlardı."))
• Tamlama yanlışları: İsim ve sıfat tamlamalarının yanlış kurulması. (Örn: "Siyasi ve ekonomik sorunlar" yerine "Siyasi sorunlar ve ekonomik sorunlar")
• Ek yanlışları: Gereksiz veya eksik ek kullanımı. (Örn: "Kitabı okumasını çok sevdim." yerine "Kitabı okumayı çok sevdim.")
• Yüklem eksikliği: Ortak kullanılması gereken yüklemin eksik bırakılması. (Örn: "Ben çay, o kahve içti." yerine "Ben çay içtim, o kahve içti.")

⚠️ Dikkat: Anlatım bozukluklarını bulmak için cümleyi dikkatlice okuyup, hangi kelimenin veya yapının anlamı bozduğunu düşünmelisin.

📌 Yazım Kuralları

Türkçede kelimelerin ve cümlelerin doğru yazılışını belirleyen kurallardır. Sınavda sıkça çıkan bazı kurallar şunlardır:

• Büyük Harflerin Kullanımı: Cümle başları, özel isimler (kişi, yer, millet, dil, din adları), unvanlar, kurum ve kuruluş adları, belirli tarih ve ay adları büyük harfle başlar.
• Örnek: "Türkiye Büyük Millet Meclisi"
• Sayıların Yazımı: Sayılar genellikle yazıyla yazılır (iki, beş yüz), ancak saat, para, ölçü, istatistiksel verilerde rakamla yazılır (15.30, 50 TL). Sıra sayıları rakamla ve nokta ile (7.), üleştirme sayıları ise yazıyla (ikişer) yazılır.
• Birleşik Kelimelerin Yazımı: Bazı birleşik kelimeler bitişik (gökkuşağı, başöğretmen), bazıları ayrı (yardımcı fiillerle kurulanlar: hissetmek, fark etmek; yer adları: Kara Deniz) yazılır. "Ev" kelimesiyle kurulanlar (öğretmenevi, huzurevi) bitişik yazılır.
• "De" ve "Ki" Bağlaçlarının Yazımı: Bağlaç olan "de" ayrı (Sen de gel.), bulunma durumu eki olan "-de" bitişik yazılır (Evde kimse yok.). Bağlaç olan "ki" ayrı (Biliyorum ki...), ilgi eki olan "-ki" bitişik (Evdeki hesap...) yazılır. "Mademki, oysaki, halbuki..." gibi kalıplaşmış "ki"ler bitişik yazılır.

💡 İpucu: "De"nin bağlaç mı ek mi olduğunu anlamak için cümleden çıkarın. Anlam bozulmazsa bağlaçtır ve ayrı yazılır. "Ki"yi anlamak için yerine "-ler" ekini getirin. Anlamlı olursa ektir ve bitişik yazılır.

📌 Noktalama İşaretleri

Cümlelerin anlamını düzenleyen, okumayı kolaylaştıran işaretlerdir. Sıkça kullanılanlar:

• Nokta (.): Cümle sonuna, bazı kısaltmaların sonuna, sıra sayılarını belirtmek için kullanılır.
• Virgül (,): Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak, sıralı cümleleri ayırmak, ara sözleri belirtmek, hitaplardan sonra kullanılır.
• Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak, öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
• İki Nokta (:): Açıklama veya örnek verilecek cümlenin sonuna, karşılıklı konuşmalarda konuşan kişiyi belirtmek için kullanılır.
• Üç Nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerin sonuna, alıntılarda atlanan yerleri belirtmek için kullanılır.
• Soru İşareti (?): Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.
• Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşırma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna, seslenme ve hitaplardan sonra konur.
• Tırnak İşareti (" "): Başka birinden doğrudan aktarılan sözleri belirtmek, cümle içinde özellikle vurgulanmak istenen kelime veya sözleri göstermek için kullanılır.

⚠️ Dikkat: Virgülün kullanıldığı yerler çok çeşitlidir. Özellikle "özneyi belirtme" ve "sıralı cümleleri ayırma" görevlerine dikkat etmelisin.

📝 Paragrafta Anlam

Her sınavda karşınıza çıkacak olan bu bölümde, bir paragrafın ana fikrini, konusunu, yardımcı düşüncelerini, başlığını, anlatım biçimlerini ve düşünceyi geliştirme yollarını anlamanız beklenir.

• Ana Fikir: Paragrafta yazarın okuyucuya vermek istediği temel mesajdır. "Bu paragraf ne anlatmak istiyor?" sorusunun cevabıdır.
• Konu: Paragrafta neyden bahsedildiğidir. "Bu paragraf ne hakkında?" sorusunun cevabıdır.
• Yardımcı Düşünceler: Ana fikri destekleyen, açıklayan veya örnekleyen diğer fikirlerdir.
• Başlık: Paragrafın konusunu ve ana fikrini en iyi yansıtan kısa ifadedir.
• Anlatım Biçimleri: Yazarın konuyu sunuş şekli. (Açıklama, Öyküleme, Betimleme, Tartışma)
• Düşünceyi Geliştirme Yolları: Yazarın ana fikri daha etkili hale getirmek için kullandığı teknikler. (Tanımlama, Karşılaştırma, Örnekleme, Tanık Gösterme, Sayısal Verilerden Yararlanma, Benzetme)

💡 İpucu: Paragraf sorularında önce soruyu, sonra paragrafı dikkatlice oku. Ana fikri genellikle giriş veya sonuç cümlelerinde bulabilirsin.