Soru:
Aşağıdaki metinde altı çizili kelime grubunun metnin bağlamına göre anlamını tahmin ediniz.
"Kasabaya ilk geldiğinde herkes ona mesafeli davranmıştı. Yabancı birine karşı duyulan doğal bir çekingenlik vardı havada. Ancak o, samimi gülümsemesi ve yardımsever tavırlarıyla kısa sürede bu buzları eritti, herkesin sevgisini kazandı."
Metinde altı çizili "çekingenlik" kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bir duruma veya kişiye karşı duyulan şüphe, güvensizlik.
B) Bir şeyi yapmaktan veya söylemekten kaçınma, utangaçlık.
C) Birini küçümseme, hor görme durumu.
D) Bir olaya karşı duyulan aşırı merak, ilgi.
Doğru Cevap: B
✍️ Çözüm:Bu soruda, "çekingenlik" kelimesinin anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin etmemiz istenmektedir.
Metni inceleyelim:
- "Kasabaya ilk geldiğinde herkes ona mesafeli davranmıştı." cümlesi, kasaba halkının yeni gelen kişiye karşı bir tür uzak duruş sergilediğini belirtir.
- "Yabancı birine karşı duyulan doğal bir çekingenlik vardı havada." cümlesi, bu mesafeli davranışın nedenini "çekingenlik" olarak açıklar.
- "Ancak o, samimi gülümsemesi ve yardımsever tavırlarıyla kısa sürede bu buzları eritti, herkesin sevgisini kazandı." cümlesi ise, yeni gelen kişinin bu "çekingenlik" durumunu nasıl aştığını, yani insanların ona karşı olan mesafeli ve temkinli hallerini nasıl değiştirdiğini anlatır. "Buzları eritmek" deyimi, soğuk, mesafeli veya çekingen bir ilişkinin samimi hale gelmesi anlamında kullanılır.
Bu bağlamda, "çekingenlik" kelimesi, yabancı birine karşı duyulan temkinli olma, yaklaşmaktan veya iletişim kurmaktan kaçınma, bir tür utangaçlık veya ihtiyatlılık halini ifade eder.
- A seçeneği olan "Bir duruma veya kişiye karşı duyulan şüphe, güvensizlik" anlamı, çekingenliği tam olarak karşılamaz. Çekingenlikte şüphe olabilir ama esas olan kaçınma, geri durma halidir.
- B seçeneği olan "Bir şeyi yapmaktan veya söylemekten kaçınma, utangaçlık" anlamı, metindeki "mesafeli davranma" ve "buzları eritme" ifadeleriyle en uyumlu olanıdır. Yabancıya karşı temkinli olma, ona yaklaşmaktan veya konuşmaktan kaçınma durumu utangaçlık veya ihtiyatlılıkla açıklanabilir.
- C seçeneği olan "Birini küçümseme, hor görme durumu" metindeki bağlamla tamamen çelişir. Kasaba halkının tavrı küçümseme değil, yabancıya karşı duyulan doğal bir mesafedir.
- D seçeneği olan "Bir olaya karşı duyulan aşırı merak, ilgi" anlamı da metindeki bağlamla uyumsuzdur. Tam tersine, uzak durma ve mesafeli davranma söz konusudur.
Bu nedenle, metnin genel akışına ve kelimenin kullanıldığı yere bakıldığında, "çekingenlik" kelimesi en doğru şekilde B seçeneğinde verilen "Bir şeyi yapmaktan veya söylemekten kaçınma, utangaçlık" anlamıyla açıklanabilir.
