Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Kitap okumayı çok sever, her fırsatta yeni bir kitaba başlardı.
B) Güneş batarken gökyüzü kızıl ve turuncu renklere bürünmüştü.
C) O, her zaman herkesin yardımına koşar, kimseyi yalnız bırakmazdı.
D) Sabahları erken kalkmayı ve kahvaltı yapmayı asla ihmal etmezdi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki anlatım bozukluklarını bulmamız isteniyor. Anlatım bozukluğu, bir cümlenin anlamının açık, net ve doğru olmasını engelleyen dil bilgisi veya anlamla ilgili hatalardır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kitap okumayı çok sever, her fırsatta yeni bir kitaba başlardı.
- Bu cümlede iki ayrı yüklem bulunmaktadır: "sever" ve "başlardı".
- Birinci cümlecik: "Kitap okumayı çok sever." (Neyi sever? Kitap okumayı - Belirtili Nesne)
- İkinci cümlecik: "her fırsatta yeni bir kitaba başlardı." (Neye başlardı? Yeni bir kitaba - Dolaylı Tümleç)
- Burada bir "tümleç eksikliği" (dolaylı tümleç eksikliği) vardır. "Sever" fiili nesne alırken, "başlardı" fiili dolaylı tümleç almaktadır. Cümledeki akıcılığı ve dil bilgisel uyumu sağlamak için, ilk cümlecikte de ikinci cümlecikle uyumlu bir dolaylı tümleç bulunması veya cümlenin farklı şekilde kurulması gerekirdi. Örneğin, "Kitaplara çok düşkündü, her fırsatta yeni bir kitaba başlardı." veya "Kitap okumayı çok sever, her fırsatta **okumaya** başlardı." şeklinde düzeltilebilir. Bu haliyle, ilk cümlecikteki "kitap okumayı" ifadesi ile ikinci cümlecikteki "yeni bir kitaba" ifadesi arasında bir uyumsuzluk oluşmaktadır.
- B) Güneş batarken gökyüzü kızıl ve turuncu renklere bürünmüştü.
- Bu cümlede herhangi bir anlatım bozukluğu bulunmamaktadır. Anlam açık ve dil bilgisi kurallarına uygundur.
- C) O, her zaman herkesin yardımına koşar, kimseyi yalnız bırakmazdı.
- Bu cümlede de anlatım bozukluğu yoktur. İki ayrı eylem (yardımına koşmak ve yalnız bırakmamak) doğru bir şekilde ifade edilmiştir.
- D) Sabahları erken kalkmayı ve kahvaltı yapmayı asla ihmal etmezdi.
- Bu cümlede de anlatım bozukluğu yoktur. "Erken kalkmayı" ve "kahvaltı yapmayı" ifadeleri, "ihmal etmezdi" yükleminin nesnesi olarak doğru bir şekilde kullanılmıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, A seçeneğindeki cümlede "dolaylı tümleç eksikliği" nedeniyle bir anlatım bozukluğu olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
