Aşağıdaki cümlelerden hangisi yükleminin türüne göre diğerlerinden farklıdır?
A) Hava bugün oldukça soğuktu.
B) En sevdiği renk mavidir.
C) Dün akşam bize misafir geldi.
D) En büyük hayali iyi bir doktor olmaktı.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden yükleminin türüne göre diğerlerinden farklı olan cümleyi bulmamız isteniyor. Yüklemler, fiil (eylem) yüklemi ve isim (ad) yüklemi olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Şimdi her bir seçeneği adım adım inceleyelim:
- Yüklem Nedir? Cümlede yargıyı bildiren, işi, oluşu, durumu veya varlığı belirten temel ögedir.
- Fiil (Eylem) Yüklemi: Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir. Yani yüklem, bir iş, oluş veya durumu anlatan bir eylemdir.
- İsim (Ad) Yüklemi: Yüklemi isim soylu bir sözcük (isim, sıfat, zamir, edat grubu, fiilimsi vb.) olan cümlelerdir. Bu tür yüklemler, ek-fiil (idi, imiş, -dir) alarak yüklem olurlar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Hava bugün oldukça soğuktu.
- Bu cümlede yüklem "soğuktu" kelimesidir.
- "Soğuk" kelimesi bir sıfattır (isim soylu bir sözcük). "Soğuk" kelimesi "-tu" (idi) ek-fiilini alarak yüklem olmuştur.
- Bu nedenle, bu bir isim yüklemidir.
- B) En sevdiği renk mavidir.
- Bu cümlede yüklem "mavidir" kelimesidir.
- "Mavi" kelimesi bir isimdir (isim soylu bir sözcük). "Mavi" kelimesi "-dir" ek-fiilini alarak yüklem olmuştur.
- Bu nedenle, bu bir isim yüklemidir.
- C) Dün akşam bize misafir geldi.
- Bu cümlede yüklem "geldi" kelimesidir.
- "Gelmek" kelimesi bir fiildir (eylemdir). "-di" geçmiş zaman ekini alarak çekimlenmiştir.
- Bu nedenle, bu bir fiil yüklemidir.
- D) En büyük hayali iyi bir doktor olmaktı.
- Bu cümlede yüklem "olmaktı" kelimesidir.
- "Olmak" kelimesi bir fiil köküdür ancak "-mak" eki alarak isim fiil (fiilimsi) olmuştur. Fiilimsiler isim soylu sözcükler grubuna girer. "Olmak" kelimesi "-tı" (idi) ek-fiilini alarak yüklem olmuştur.
- Bu nedenle, bu bir isim yüklemidir.
Gördüğümüz gibi, A, B ve D seçeneklerindeki yüklemler isim soylu sözcüklerden oluşurken (isim yüklemi), C seçeneğindeki yüklem çekimli bir fiildir (fiil yüklemi). Bu durumda C seçeneği diğerlerinden farklıdır.
Cevap C seçeneğidir.
