Bir tencerede kaynamakta olan suyun sıcaklığı $100^{\circ}C$'dir. Tencerenin kapağında su damlacıkları oluştuğu gözlemleniyor. Bu durum, hâl değişimlerinden hangisine örnek olarak verilebilir?
A) Erime
B) Buharlaşma
C) Yoğuşma
D) Donma
Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım:
Öncelikle, tencerede kaynamakta olan suyun sıcaklığı $100^{\circ}C$ olarak belirtilmiş. Bu sıcaklıkta su, sıvı halden gaz haline (buhar veya su buharı) geçmeye başlar. Bu olaya buharlaşma veya kaynama denir.
Kaynayan sudan çıkan buhar, tencerenin içindeki boşluğu doldurur ve yukarı doğru yükselir.
Bu sıcak su buharı (gaz hali), tencerenin kapağına çarpar. Tencerenin kapağı genellikle suyun sıcaklığından daha soğuktur.
Sıcak su buharı, soğuk kapak yüzeyiyle temas ettiğinde ısı kaybeder. Isı kaybeden gaz molekülleri enerjilerini düşürür ve birbirlerine yaklaşarak tekrar sıvı hale dönerler.
İşte bu, gaz halindeki su buharının sıvı hale (su damlacıkları) dönüşmesi olayıdır. Bu hâl değişimine yoğuşma denir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
A) Erime: Katı bir maddenin sıvı hale geçmesidir (örneğin buzun suya dönüşmesi). Bu durumla ilgisi yoktur.
B) Buharlaşma: Sıvı bir maddenin gaz hale geçmesidir (örneğin suyun buhara dönüşmesi). Bu tencerenin içinde gerçekleşen olaydır, ancak kapakta damlacık oluşumu buharlaşma değil, buharın tekrar sıvıya dönüşmesidir.
C) Yoğuşma: Gaz halindeki bir maddenin sıvı hale geçmesidir. Tencerenin kapağında su damlacıklarının oluşması tam olarak bu olayı açıklar.
D) Donma: Sıvı bir maddenin katı hale geçmesidir (örneğin suyun buza dönüşmesi). Bu durumla ilgisi yoktur.
Bu nedenle, tencerenin kapağında su damlacıklarının oluşması, gaz halindeki su buharının soğuk yüzeyle temas ederek sıvı hale geri dönmesi yani yoğuşma olayıdır.
