Merhaba sevgili öğrenciler,
Göllerin oluşumları, coğrafi süreçlere göre farklılık gösterir. Bu soruda bizden, oluşum bakımından diğerlerinden farklı olan gölü bulmamız isteniyor. Göllerin oluşum tiplerini hatırlayalım:
- Tektonik Göller: Yer kabuğundaki kırılmalar (fay hatları) sonucu oluşan çukurluklara suların dolmasıyla meydana gelirler. Türkiye'deki birçok büyük göl bu tiptedir.
- Volkanik Göller: Volkanik patlamalar sonucu oluşan krater, kaldera veya maar gibi çukurluklara suların dolmasıyla oluşur. Ayrıca volkanik lav akıntılarının bir vadiyi veya çukurluğu tıkamasıyla da volkanik set gölleri oluşabilir.
- Karstik Göller: Kalker, jips gibi eriyebilen kayaçların bulunduğu arazilerde, yer altı sularının bu kayaçları eriterek oluşturduğu çukurluklara suların dolmasıyla oluşur.
- Set Gölleri: Heyelan, alüvyon veya lav akıntılarının bir vadiyi veya çukurluğu tıkamasıyla oluşur.
Şimdi seçeneklerde verilen göllerin oluşum şekillerini inceleyelim:
- A) Van Gölü: Türkiye'nin en büyük gölüdür. Temel olarak bir tektonik çöküntü alanında yer alsa da, gölün bugünkü halini almasında ve su seviyesinin yükselmesinde Nemrut Dağı'ndan akan lavların vadiyi tıkaması (volkanik set etkisi) büyük rol oynamıştır. Bu nedenle oluşumunda volkanik set etkisi belirleyicidir.
- B) Tuz Gölü: Türkiye'nin ikinci büyük gölüdür. Tektonik hareketler sonucu oluşan bir çöküntü alanına (graben) suların dolmasıyla oluşmuştur. Yani tektonik bir göldür.
- C) Eğirdir Gölü: Tektonik hareketler sonucu oluşan bir çöküntü alanında yer alır. Karstik arazide bulunması nedeniyle karstik özellikler de gösterse de, ana oluşumu tektoniktir.
- D) Beyşehir Gölü: Türkiye'nin en büyük tatlı su gölüdür. Eğirdir Gölü gibi, tektonik hareketler sonucu oluşan bir çöküntü alanında yer alır ve tektonik bir göldür.
- E) Acıgöl: Tektonik hareketler sonucu oluşan bir çöküntü alanına suların dolmasıyla oluşmuştur. Yani tektonik bir göldür.
Görüldüğü gibi, Tuz Gölü, Eğirdir Gölü, Beyşehir Gölü ve Acıgöl'ün ana oluşum şekli tektoniktir. Van Gölü ise, tektonik bir çöküntüde yer almasına rağmen, Nemrut Dağı'ndan gelen lavların vadiyi tıkamasıyla oluşan bir volkanik set gölü özelliği taşır. Bu durum, onu diğerlerinden farklı kılar.
Cevap A seçeneğidir.
