Atatürk Dönemi Türk dış politikası, millî menfaatleri korumayı ve çağdaş uygarlık seviyesine ulaşma hedefine hizmet etmeyi esas almıştır. Bu politika, akılcı, gerçekçi ve barışçıl bir çizgide yürütülmüştür.
Atatürk Dönemi Türk dış politikasının temel ilkelerinden biri olan "Mütekabiliyet" ilkesi, aşağıdaki anlamlardan hangisini ifade eder?
A) Karşılıklı eşitlik ve denklik esasına dayalı ilişkiler kurmak.
B) Diğer devletlerin iç işlerine karışmak.
C) Sadece kendi çıkarlarını düşünerek hareket etmek.
D) Uluslararası antlaşmalara tek taraflı uymamak.
Sevgili öğrenciler, Atatürk Dönemi Türk dış politikası, Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ve egemenliğini korurken, uluslararası alanda saygın bir yer edinmeyi hedeflemiştir. Bu politikanın temelinde akılcılık, gerçekçilik ve barışçıllık yatar. Soruda geçen "Mütekabiliyet" ilkesi de bu temel taşlardan biridir.
Peki, "Mütekabiliyet" ne anlama gelir? Kelime anlamı olarak "karşılıklılık" demektir. Uluslararası ilişkilerde ise bir devletin başka bir devlete uyguladığı muamelenin, o devletin de kendisine aynı şekilde muamele etmesini beklemesi anlamına gelir. Yani, bir devletin bize nasıl davrandığına bağlı olarak, biz de ona benzer şekilde davranırız. Bu, eşitlik ve denklik prensibine dayanır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Karşılıklı eşitlik ve denklik esasına dayalı ilişkiler kurmak: İşte "Mütekabiliyet" ilkesinin tam karşılığı budur. Atatürk, Türkiye'nin diğer devletlerle eşit şartlarda, karşılıklı saygı ve denklik temelinde ilişkiler kurmasını savunmuştur. Bir devletin bize nasıl davranmasını istiyorsak, biz de ona öyle davranırız; haklarımıza saygı gösterilmesini bekleriz ve biz de başkalarının haklarına saygı gösteririz. Bu, barışçıl ve adil bir dış politikanın olmazsa olmazıdır. Bu nedenle doğru cevabımız A seçeneğidir.
- B) Diğer devletlerin iç işlerine karışmak: Atatürk'ün dış politikası, "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" ilkesi gereği, başka devletlerin iç işlerine karışmamayı ve kendi iç işlerimize de karışılmamasını esas almıştır. Bu seçenek, mütekabiliyet ilkesiyle çelişir.
- C) Sadece kendi çıkarlarını düşünerek hareket etmek: Her devlet kendi çıkarlarını düşünür, ancak Atatürk'ün dış politikası bunu yaparken uluslararası hukuka ve karşılıklı saygıya dayanır. Sadece kendi çıkarlarını düşünmek, iş birliğini ve barışı engeller. Mütekabiliyet, karşılıklı çıkarların gözetilmesini içerir.
- D) Uluslararası antlaşmalara tek taraflı uymamak: Bu durum, uluslararası ilişkilerde güveni zedeler ve çatışmalara yol açar. Atatürk Dönemi Türk dış politikası, uluslararası antlaşmalara bağlılığı ve hukuka saygıyı esas almıştır. Bu seçenek de mütekabiliyet ilkesiyle bağdaşmaz.
Bu açıklamalar ışığında, Atatürk Dönemi Türk dış politikasının temel ilkelerinden biri olan "Mütekabiliyet" ilkesi, karşılıklı eşitlik ve denklik esasına dayalı ilişkiler kurmayı ifade eder.
Cevap A seçeneğidir.
