Türkiye, Atatürk Dönemi'nde bölgesel güvenliği sağlamak amacıyla sadece batı sınırlarını değil, doğu sınırlarını da güvence altına almayı hedeflemiştir.
Aşağıdaki antlaşmalardan hangisi, Türkiye'nin doğu sınırlarını güvence altına almak amacıyla İran, Irak ve Afganistan ile imzaladığı bir bölgesel ittifaktır?
A) Balkan Antantı
B) Sadabad Paktı
C) Ankara Antlaşması
D) Lozan Barış Antlaşması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkiye'nin Atatürk Dönemi'nde doğu sınırlarını güvence altına almak amacıyla imzaladığı bölgesel bir ittifakı bulmamız isteniyor. Hadi seçenekleri tek tek inceleyelim ve doğru cevaba ulaşalım:
- Sorunun Ana Fikri: Türkiye Cumhuriyeti, kuruluşundan itibaren hem batı hem de doğu sınırlarında barışı ve güvenliği sağlamayı hedeflemiştir. Bu soru, özellikle doğu sınırları için atılan adımlardan birini soruyor. Anahtar kelimeler "doğu sınırları", "İran, Irak ve Afganistan" ve "bölgesel ittifak"tır.
- A) Balkan Antantı: Bu antant, Türkiye'nin batı sınırlarını güvence altına almak amacıyla 1934 yılında Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya ile imzaladığı bir bölgesel ittifaktır. Amacı, Balkanlar'daki statükoyu korumak ve olası saldırılara karşı ortak hareket etmekti. Dolayısıyla, doğu sınırlarıyla ilgili değildir.
- B) Sadabad Paktı: Bu pakt, 1937 yılında Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan bir bölgesel işbirliği ve dostluk antlaşmasıdır. Amacı, bu ülkelerin doğu sınırlarında barışı, güvenliği ve istikrarı sağlamak, birbirlerinin toprak bütünlüğüne saygı göstermek ve ortak çıkarlar doğrultusunda hareket etmekti. Soruda belirtilen "İran, Irak ve Afganistan ile imzaladığı bir bölgesel ittifak" tanımına tamamen uymaktadır.
- C) Ankara Antlaşması: Türkiye'nin farklı dönemlerde çeşitli ülkelerle imzaladığı Ankara Antlaşmaları bulunmaktadır. Örneğin, 1921'de Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması Güney sınırımızı (Suriye sınırı) belirlemişti. 1926'da İngiltere ve Irak ile imzalanan Ankara Antlaşması ise Musul sorununu çözüme kavuşturmuştu. Bu antlaşmalar, belirli sınır sorunlarını çözen ikili antlaşmalar olup, doğu sınırlarını güvence altına alan geniş kapsamlı bir bölgesel ittifak değildir.
- D) Lozan Barış Antlaşması: 1923 yılında imzalanan Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan, bugünkü sınırlarımızın büyük bir kısmını belirleyen ve yeni Türk devletinin tapu senedi niteliğinde olan çok önemli bir antlaşmadır. Ancak bu, bir "bölgesel ittifak" değil, Türkiye'nin kuruluş belgesi ve uluslararası statüsünü belirleyen genel bir barış antlaşmasıdır.
Yukarıdaki açıklamalara baktığımızda, Türkiye'nin doğu sınırlarını güvence altına almak amacıyla İran, Irak ve Afganistan ile imzaladığı bölgesel ittifakın Sadabad Paktı olduğunu açıkça görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
