Sevgili öğrenciler, bu soru Atatürk Dönemi Türk dış politikasının önemli bir başarısı olan Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin hangi sorunu çözdüğünü anlamamızı istiyor. Adım adım inceleyelim:
- Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin Önemi: 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alandaki saygınlığını artıran ve egemenlik haklarını pekiştiren çok önemli bir diplomatik başarıdır.
- Lozan Antlaşması ve Boğazlar: Lozan Barış Antlaşması (1923) ile Boğazlar'ın yönetimi uluslararası bir komisyona bırakılmış ve Boğazlar'ın her iki yakası da askerden arındırılmıştı. Bu durum, Türkiye'nin tam egemenliğini kısıtlıyor ve özellikle 1930'larda Avrupa'da artan savaş tehlikesi karşısında Türkiye'nin güvenliği için ciddi bir zaaf oluşturuyordu. Türkiye, bu durumu değiştirmek istiyordu.
- Montrö'nün Getirdikleri: Türkiye'nin girişimleriyle toplanan Montrö Konferansı sonucunda imzalanan sözleşme ile:
- Boğazlar Komisyonu kaldırıldı ve Boğazlar'ın yönetimi tamamen Türkiye Cumhuriyeti'ne devredildi.
- Boğazlar'ın askerden arındırılmış statüsü sona erdirildi; Türkiye, Boğazlar'ı askerileştirme hakkını kazandı.
- Savaş ve barış zamanlarında gemi geçişleri belirli kurallara bağlandı ve bu kurallar Türkiye'nin kontrolüne verildi.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Hatay Sorunu: Hatay'ın Türkiye'ye katılması (1939), Montrö'den ayrı bir süreçtir ve Fransa ile yapılan diplomatik görüşmeler sonucunda çözülmüştür.
- B) Musul Sorunu: Musul'un statüsü, Lozan Antlaşması'nda çözülemeyen ve daha sonra 1926 Ankara Antlaşması ile İngiltere (Irak adına) ile Türkiye arasında karara bağlanan bir konuydu.
- C) Boğazlar Sorunu: Yukarıda açıklandığı gibi, Montrö Sözleşmesi, Lozan'dan kalan ve Türkiye'nin egemenliğini kısıtlayan Boğazlar sorununu tamamen Türkiye lehine çözmüştür.
- D) Dış Borçlar Sorunu: Osmanlı İmparatorluğu'ndan kalan dış borçlar, Türkiye Cumhuriyeti'nin uzun yıllar boyunca ödediği mali bir konuydu ve Boğazlar'ın statüsüyle doğrudan ilgili değildi.
- Sonuç: Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliğini yeniden kazanmasını sağlayarak, Lozan'dan kalan önemli bir "Boğazlar Sorunu"nu Türkiye lehine çözmüştür.
Cevap C seçeneğidir.
