10. sınıf edebiyat 2. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 1

Bir fabl yazarı, metnini oluştururken dil bilgisi ve yazım kurallarına özen göstermelidir. Özellikle diyaloglar ve anlatım kısımlarında yapılan hatalar, okuyucunun metni anlamasını güçleştirebilir ve fablın vermek istediği mesajın etkisini azaltabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fabl türünde bir metinde karşılaşılabilecek bir dil bilgisi veya yazım kuralı hatası vardır?

A) Tavşan hızlıca ormanda koştu, kaplumbağa ise ağır adımlarla onu takip etti.

B) "Acele işe şeytan karışır," diye düşündü yaşlı baykuş.

C) Kuşlar cıvıl cıvıl ötüşüyordu; sanki bir şenlik vardı gökyüzünde.

D) Tilki kurnazca gülümseyerek, "Bu oyunun sonu hiç iyi bitmeyecek" dedi.

E) Karganın ağzındaki peyniri gören tilki, ona övgüler yağdırmaya başladı.

Sevgili öğrenciler, fabllar bize ders veren, hayvanların veya cansız varlıkların konuşturulduğu hikayelerdir. Bu hikayelerin mesajını doğru ve etkili bir şekilde iletebilmesi için dil bilgisi ve yazım kurallarına uymak çok önemlidir. Şimdi, verilen cümleleri tek tek inceleyerek hangisinde bir hata olduğunu bulalım:

• A) Tavşan hızlıca ormanda koştu, kaplumbağa ise ağır adımlarla onu takip etti.

  Bu cümlede herhangi bir dil bilgisi veya yazım hatası bulunmamaktadır. İki bağımsız cümle "ise" bağlacıyla bağlanmış ve virgül kullanımı doğrudur. Kelimelerin yazımı ve cümle yapısı da kurallara uygundur.

• B) "Acele işe şeytan karışır," diye düşündü yaşlı baykuş.

  Bu cümlede doğrudan anlatım (alıntı) doğru bir şekilde tırnak içine alınmıştır. Alıntıdan sonra gelen virgül ve "diye düşündü" ifadesinin kullanımı da doğrudur. Herhangi bir hata yoktur.

• C) Kuşlar cıvıl cıvıl ötüşüyordu; sanki bir şenlik vardı gökyüzünde.

  Bu cümlede noktalı virgül (;) kullanımı doğrudur. Noktalı virgül, birbiriyle anlamca ilgili ancak yapıca bağımsız iki cümleyi ayırmak için kullanılabilir. "Cıvıl cıvıl" ikilemesinin yazımı ve diğer kelimelerin kullanımı da doğrudur. Herhangi bir hata bulunmamaktadır.

• D) Tilki kurnazca gülümseyerek, "Bu oyunun sonu hiç iyi bitmeyecek" dedi.

  Bu cümlede bir yazım kuralı hatası bulunmaktadır. Doğrudan anlatım (alıntı) içeren cümlelerde, alıntı bittikten sonra bir bildirme fiili (dedi, söyledi, sordu vb.) geliyorsa, alıntının sonundaki noktalama işareti (virgül, soru işareti, ünlem işareti) tırnak işaretinin içinde olmalıdır. Bu cümlede alıntı bir bildirme cümlesi olduğu için, tırnak işaretinden önce bir virgül konulmalıydı. Doğru yazımı şu şekilde olmalıdır: "Bu oyunun sonu hiç iyi bitmeyecek," dedi.

• E) Karganın ağzındaki peyniri gören tilki, ona övgüler yağdırmaya başladı.

  Bu cümlede herhangi bir dil bilgisi veya yazım hatası yoktur. Uzun özneyi (Karganın ağzındaki peyniri gören tilki) belirtmek için kullanılan virgül doğrudur. Cümle yapısı ve kelimelerin yazımı da kurallara uygundur.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, D seçeneğindeki cümlede doğrudan anlatım kurallarına uygun olmayan bir noktalama hatası olduğu açıkça görülmektedir.

Cevap D seçeneğidir.