11. sınıf edebiyat 2. dönem 2. yazılı 2. Senaryo Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

A) İstanbul'a, dünyanın en güzel şehirlerinden birine, bir daha gitmek istiyor muydu?

B) Romanın kahramanı, Ali, tüm zorluklara rağmen ayakta kalmayı başardı.

C) Yazarın üç eseri (roman, hikaye ve deneme) bu yarışmada ödül aldı.

D) "Bu akşam tiyatroya gidecek miyiz?" diye sordu annesine.

E) Yaşlı adam, elindeki bastonla yavaş yavaş yürüyordu.

Sevgili öğrenciler, noktalama işaretleri, yazılı anlatımda anlam karışıklığını önlemek ve ifadeleri daha anlaşılır kılmak için çok önemlidir. Şimdi sorumuzdaki cümleleri tek tek inceleyelim ve noktalama yanlışını bulalım.

• A) İstanbul'a, dünyanın en güzel şehirlerinden birine, bir daha gitmek istiyor muydu?

  Bu cümlede "dünyanın en güzel şehirlerinden birine" ifadesi, "İstanbul'a" kelimesinin bir açıklayıcısıdır (ara söz). Ara sözler, cümlenin anlamını tamamlayan ek bilgilerdir ve genellikle iki virgül arasına alınır. Bu kullanım doğrudur. Cümlenin sonunda soru anlamı taşıdığı için soru işareti de doğru kullanılmıştır.

• B) Romanın kahramanı, Ali, tüm zorluklara rağmen ayakta kalmayı başardı.

  İşte noktalama yanlışı bu cümlede yapılmıştır. Burada "Ali" kelimesi, "Romanın kahramanı" ifadesinin kim olduğunu belirten, açıklayıcı bir isimdir. Ancak, eğer açıklayıcı ifade, kendinden önceki kelimeyi veya kelime grubunu tanımlamak veya belirtmek için kullanılıyorsa, yani o kelime grubunun ayrılmaz bir parçasıysa, virgülle ayrılmaz. "Romanın kahramanı Ali" bir bütün olarak düşünülmelidir. Tıpkı "Yazar Orhan Pamuk" veya "Öğrenci Ayşe" derken virgül kullanmadığımız gibi. Eğer "Ali" ek bir bilgi olsaydı (örneğin, "Romanın kahramanı, uzun boylu Ali, tüm zorluklara rağmen..."), o zaman virgül kullanılabilirdi. Bu durumda "Ali" kahramanı tanımladığı için virgüller gereksizdir ve noktalama yanlışı oluşturur. Doğrusu "Romanın kahramanı Ali tüm zorluklara rağmen ayakta kalmayı başardı." şeklinde olmalıdır.

• C) Yazarın üç eseri (roman, hikaye ve deneme) bu yarışmada ödül aldı.

  Bu cümlede parantez işareti doğru kullanılmıştır. Parantez, cümlenin ana yapısına dahil olmayan, ek bilgi veya açıklama niteliğindeki sözleri belirtmek için kullanılır. Burada "roman, hikaye ve deneme" yazarın üç eserinin ne olduğunu açıklıyor. Liste içindeki virgüller de doğrudur.

• D) "Bu akşam tiyatroya gidecek miyiz?" diye sordu annesine.

  Bu cümlede tırnak işaretleri, bir başkasından aktarılan sözleri (doğrudan alıntıları) göstermek için doğru kullanılmıştır. Alıntı içindeki soru işareti ve cümlenin sonundaki nokta da kurallara uygundur.

• E) Yaşlı adam, elindeki bastonla yavaş yavaş yürüyordu.

  Bu cümlede özne olan "Yaşlı adam"dan sonra virgül kullanılmıştır. Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek veya anlam karışıklığını önlemek için özneden sonra virgül kullanılabilir. Bu kullanım da doğrudur.

Bu detaylı incelemeler sonucunda, noktalama yanlışının B seçeneğinde olduğunu görmüş olduk.

Cevap B seçeneğidir.