Soru:Aşağıdaki parçada, Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun "Yaban" adlı romanından bir kesit sunulmuştur:
"Ben, Anadolu köylüsünü tanımıyordum. Onların dünyası benim dünyamdan o kadar uzaktı ki, aramızda bir uçurum vardı sanki. Onlar toprağın, ben kitabın adamıydım. Onların gözünde ben bir yabancı, bir 'gavur'dum. Millî mücadele ruhu bile bu köye ulaşmamıştı sanki. Herkes kendi derdine düşmüş, vatanın derdi kimsenin umurunda değildi. Bu durum beni hem şaşırtıyor hem de derin bir üzüntüye boğuyordu. Kendi insanımdan bu denli uzaklaşmış olmak, vatan toprağında bir yabancı gibi hissetmek, işte buydu asıl yabanlık."
Bu parçadan hareketle, metinde belirgin olan unsurlardan hangisi veya hangileri
yanlıştır?
- I. Anlatıcı, gözlemci bakış açısıyla olayları aktarmaktadır.
- II. Millî mücadele ruhunun köylü üzerindeki etkisi vurgulanmaktadır.
- III. Sosyal farklılıklar ve yabancılaşma teması işlenmektedir.
- IV. Birinci tekil şahıs anlatımı kullanılmıştır.
✍️ Çözüm:Bu soruyu çözmek için, verilen roman parçasını anlatıcı, bakış açısı, millî-manevi değerler ve sosyal ögeler açısından dikkatle incelememiz gerekmektedir.
Öncülleri değerlendirelim:
- I. Anlatıcı, gözlemci bakış açısıyla olayları aktarmaktadır.
Metinde "Ben, Anadolu köylüsünü tanımıyordum", "ben kitabın adamıydım", "beni hem şaşırtıyor hem de derin bir üzüntüye boğuyordu" gibi ifadeler yer almaktadır. Bu ifadeler, anlatıcının olayların içinde yer alan, kendi duygu ve düşüncelerini aktaran bir karakter olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla anlatıcı, gözlemci (ilahi veya kahraman dışı) değil, bizzat olayın içindeki kahraman anlatıcıdır. Kahraman anlatıcı, olayları kendi bakış açısından, kendi yaşadıkları ve hissettikleriyle birlikte aktarır. Bu nedenle bu yargı yanlıştır.
- II. Millî mücadele ruhunun köylü üzerindeki etkisi vurgulanmaktadır.
Parçada "Millî mücadele ruhu bile bu köye ulaşmamıştı sanki. Herkes kendi derdine düşmüş, vatanın derdi kimsenin umurunda değildi." ifadeleri açıkça yer almaktadır. Bu cümleler, millî mücadele ruhunun köylü üzerinde bir etkisinin olmadığını, aksine köylünün bu ruhtan uzak kaldığını belirtmektedir. Dolayısıyla millî mücadele ruhunun etkisi vurgulanmak yerine, bu etkinin yokluğu dile getirilmiştir. Bu nedenle bu yargı yanlıştır.
- III. Sosyal farklılıklar ve yabancılaşma teması işlenmektedir.
Metinde "Onların dünyası benim dünyamdan o kadar uzaktı ki, aramızda bir uçurum vardı sanki. Onlar toprağın, ben kitabın adamıydım. Onların gözünde ben bir yabancı, bir 'gavur'dum. Kendi insanımdan bu denli uzaklaşmış olmak, vatan toprağında bir yabancı gibi hissetmek, işte buydu asıl yabanlık." gibi cümleler bulunmaktadır. Bu ifadeler, anlatıcı ile köylü arasındaki sosyal ve kültürel farklılıkları, aydın-halk ikilemini ve anlatıcının hissettiği derin yabancılaşmayı net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu nedenle bu yargı doğrudur.
- IV. Birinci tekil şahıs anlatımı kullanılmıştır.
Metin boyunca "Ben, Anadolu köylüsünü tanımıyordum.", "beni hem şaşırtıyor", "kendi insanımdan" gibi ifadelerin kullanılması, anlatıcının bizzat olayın kahramanı olduğunu ve olayları "ben" ağzından anlattığını göstermektedir. Bu, birinci tekil şahıs anlatımının tipik özelliğidir. Bu nedenle bu yargı doğrudur.
Soruda bizden yanlış olan yargılar istenmektedir. Yaptığımız değerlendirmeler sonucunda I. ve II. yargıların yanlış olduğu tespit edilmiştir.
Doğru seçenek C'dir.
