"Deneme, yazarın herhangi bir konu üzerindeki kişisel görüşlerini, düşüncelerini ve izlenimlerini kesin yargılara varmadan, samimi bir üslupla ortaya koyduğu yazı türüdür. Bu türde yazar, okuyucuyla sohbet ediyormuş gibi bir havada yazar ve kendi fikirlerini kanıtlama amacı gütmez. Bilimsel verilerden ve istatistiklerden ziyade, kişisel gözlemler ve düşünceler ön plandadır."
Yukarıdaki tanıma göre, bir deneme metninde aşağıdakilerden hangisi daha az yer alır?
A) Öznel yorumlar
B) Kişisel gözlemler
C) Kesinlik bildiren yargılar
D) Samimi bir üslup
E) Fikir yürütme
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle deneme türünün tanımını dikkatlice okumalı ve anahtar kelimelerin altını çizmeliyiz. Ardından, seçeneklerde verilen özelliklerin bu tanıma uyup uymadığını tek tek değerlendireceğiz.
- Deneme Tanımını İnceleyelim:
- "Deneme, yazarın herhangi bir konu üzerindeki kişisel görüşlerini, düşüncelerini ve izlenimlerini..." Bu ifade, denemede öznelliğin ve kişisel bakış açısının önemli olduğunu gösterir.
- "...kesin yargılara varmadan, samimi bir üslupla ortaya koyduğu yazı türüdür." Bu kısım, denemenin kesinlikten uzak, sohbet havasında bir anlatıma sahip olduğunu belirtir.
- "Bu türde yazar, okuyucuyla sohbet ediyormuş gibi bir havada yazar ve kendi fikirlerini kanıtlama amacı gütmez." Bu da samimiyet ve kanıtlama amacının olmaması özelliklerini pekiştirir.
- "Bilimsel verilerden ve istatistiklerden ziyade, kişisel gözlemler ve düşünceler ön plandadır." Bu ifade de yine kişisel ve öznel unsurların ağırlığını vurgular.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Öznel yorumlar: Tanımda "kişisel görüşlerini, düşüncelerini ve izlenimlerini" ifadesi geçmektedir. Bu, denemede öznel yorumların bolca yer alacağını gösterir. Dolayısıyla bu, denemede daha az yer almaz, aksine çok yer alır.
- B) Kişisel gözlemler: Tanımda açıkça "kişisel gözlemler ve düşünceler ön plandadır" denilmektedir. Bu da denemede kişisel gözlemlerin önemli bir yer tuttuğunu gösterir. Dolayısıyla bu, denemede daha az yer almaz.
- C) Kesinlik bildiren yargılar: Tanımda "kesin yargılara varmadan" ve "kendi fikirlerini kanıtlama amacı gütmez" ifadeleri bulunmaktadır. Bu ifadeler, denemede kesinlik bildiren yargıların yer almayacağını, aksine bunlardan kaçınılacağını açıkça belirtir. Bu nedenle, kesinlik bildiren yargılar deneme metninde en az yer alacak unsurdur.
- D) Samimi bir üslup: Tanımda "samimi bir üslupla" ve "okuyucuyla sohbet ediyormuş gibi" ifadeleri geçmektedir. Bu da denemede samimi bir üslubun olmazsa olmaz olduğunu gösterir. Dolayısıyla bu, denemede daha az yer almaz.
- E) Fikir yürütme: Yazarın "kişisel görüşlerini, düşüncelerini ve izlenimlerini" ortaya koyması, bir konu üzerinde fikir yürütmesi anlamına gelir. Deneme, yazarın bir konu hakkında düşüncelerini paylaştığı bir türdür. Dolayısıyla bu, denemede yer alır.
Yukarıdaki değerlendirmelere göre, deneme tanımında "kesin yargılara varmadan" ifadesi açıkça belirtildiği için, kesinlik bildiren yargılar bir deneme metninde daha az yer alır.
Cevap C seçeneğidir.
