9. sınıf kimya 2. dönem 2. yazılı 2. Senaryo Test 2

Bir öğrenci, oda sıcaklığında bulunan özdeş iki cam kaba aynı miktarda etil alkol ve gliserin koyuyor. Kapları aynı açıyla eğdiğinde etil alkolün kabı daha hızlı terk ettiğini gözlemliyor.
Buna göre öğrenci bu gözlemden yola çıkarak;

• I. Gliserinin viskozitesi etil alkolden daha büyüktür.
• II. Etil alkolün moleküller arası çekim kuvveti gliserinden daha fazladır.
• III. Aynı sıcaklıkta gliserin, etil alkole göre daha yavaş akar.

sonuçlarından hangilerine kesinlikle ulaşabilir?

A) Yalnız I

B) Yalnız III

C) I ve II

D) I ve III

E) I, II ve III

Sevgili öğrenciler, bu tür soruları çözerken öncelikle verilen gözlemi ve bu gözlemin hangi fiziksel veya kimyasal kavramla ilgili olduğunu anlamamız çok önemlidir. Hadi adım adım inceleyelim:

• Gözlemi Anlayalım: Öğrenci, özdeş kaplarda aynı miktarda etil alkol ve gliserini aynı açıyla eğdiğinde, etil alkolün kabı daha hızlı terk ettiğini gözlemliyor. Bu gözlem, sıvıların akışkanlık özellikleriyle ilgilidir.
• Viskozite Kavramını Hatırlayalım: Viskozite, bir sıvının akmaya karşı gösterdiği dirençtir. Yüksek viskoziteli sıvılar yavaş akar (örneğin bal), düşük viskoziteli sıvılar ise hızlı akar (örneğin su).
• Gözlem ve Viskozite İlişkisi: Etil alkol kabı daha hızlı terk ettiğine göre, etil alkolün akmaya karşı direnci daha azdır. Gliserin ise daha yavaş aktığına göre, akmaya karşı direnci daha fazladır.
• Öncülleri Değerlendirelim:
  • I. Gliserinin viskozitesi etil alkolden daha büyüktür.

    Etil alkol daha hızlı akıyorsa, viskozitesi daha düşüktür. Gliserin daha yavaş akıyorsa, viskozitesi daha yüksektir. Bu durumda, gliserinin viskozitesi etil alkolden daha büyüktür ifadesi doğrudur ve gözlemle kesinlikle ulaşılabilir bir sonuçtur.

  • II. Etil alkolün moleküller arası çekim kuvveti gliserinden daha fazladır.

    Sıvıların viskozitesi, moleküller arası çekim kuvvetleriyle (IMF) doğrudan ilişkilidir. Moleküller arası çekim kuvvetleri ne kadar güçlüyse, moleküller birbirine o kadar sıkı tutunur ve sıvının akması o kadar zorlaşır, yani viskozitesi artar. Bizim gözlemimizde gliserin daha yavaş akıyor (viskozitesi daha yüksek). Bu da gliserinin moleküller arası çekim kuvvetlerinin etil alkolden daha fazla olduğunu gösterir. Dolayısıyla, "Etil alkolün moleküller arası çekim kuvveti gliserinden daha fazladır" ifadesi yanlıştır. Tam tersi geçerlidir.

  • III. Aynı sıcaklıkta gliserin, etil alkole göre daha yavaş akar.

    Soruda "oda sıcaklığında" ve "etil alkolün kabı daha hızlı terk ettiğini gözlemliyor" ifadeleri geçmektedir. Etil alkol daha hızlı terk ediyorsa, gliserin ona göre daha yavaş akıyor demektir. Ayrıca deney aynı sıcaklıkta yapıldığı için bu ifade gözlemin doğrudan bir sonucudur ve kesinlikle ulaşılabilir.

• Sonuç: Öğrenci, I ve III numaralı sonuçlara kesinlikle ulaşabilir.

Cevap D seçeneğidir.