9. sınıf kimya 2. dönem 2. yazılı 3. Senaryo Test 1

Moleküller arası etkileşimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Soy gaz atomları arasında sadece London kuvvetleri bulunur.

B) Hidrojen bağı, zayıf etkileşimlerin en güçlülerinden biridir.

C) Dipol-dipole etkileşimleri polar moleküller arasında görülür.

D) London kuvvetleri sadece apolar moleküllerde görülür.

E) İyon-dipol etkileşimi, bir tuzun suda çözünmesi sırasında oluşur.

Moleküller arası etkileşimler, atomlar veya moleküller arasında oluşan ve maddelerin fiziksel özelliklerini (kaynama noktası, erime noktası, çözünürlük vb.) belirleyen çekim kuvvetleridir. Bu etkileşimler genellikle zayıf etkileşimler olarak adlandırılır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Soy gaz atomları arasında sadece London kuvvetleri bulunur.

  Soy gaz atomları (He, Ne, Ar vb.) apolar yapıdadır ve kalıcı dipollere sahip değildirler. Bu atomlar arasında anlık dipoller oluşumuyla ortaya çıkan ve tüm atom/moleküllerde bulunan tek zayıf etkileşim türü London kuvvetleridir (indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol etkileşimleri). Bu ifade doğrudur.

• B) Hidrojen bağı, zayıf etkileşimlerin en güçlülerinden biridir.

  Hidrojen bağı, hidrojen atomunun elektronegatifliği yüksek olan F, O veya N atomlarından birine bağlı olduğu moleküller arasında görülen özel ve güçlü bir dipol-dipol etkileşimi türüdür. Zayıf etkileşimler arasında en güçlü olanıdır ve bu nedenle maddelerin kaynama noktası gibi özelliklerini önemli ölçüde etkiler. Bu ifade doğrudur.

• C) Dipol-dipole etkileşimleri polar moleküller arasında görülür.

  Dipol-dipol etkileşimleri, kalıcı dipollere sahip olan, yani polar moleküller arasında, moleküllerin kısmi pozitif ve kısmi negatif uçları arasında oluşan çekim kuvvetleridir. Örneğin, HCl molekülleri arasında dipol-dipol etkileşimleri bulunur. Bu ifade doğrudur.

• D) London kuvvetleri sadece apolar moleküllerde görülür.

  London kuvvetleri (indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol etkileşimleri), elektronların anlık ve rastgele hareketleri sonucunda oluşan geçici dipoller nedeniyle ortaya çıkan bir etkileşim türüdür. Bu kuvvetler, elektron bulunduran tüm atom ve moleküller arasında (polar, apolar, hatta iyonlar ve soy gazlar dahil) bulunur. Apolar moleküllerde ve soy gazlarda tek zayıf etkileşim türü London kuvvetleri iken, polar moleküllerde hem dipol-dipol hem de London kuvvetleri birlikte bulunur. Dolayısıyla, "sadece apolar moleküllerde görülür" ifadesi yanlıştır.

• E) İyon-dipol etkileşimi, bir tuzun suda çözünmesi sırasında oluşur.

  İyon-dipol etkileşimi, iyonik bir bileşikteki (tuzdaki) iyonlar ile polar bir çözücü molekülü (dipol) arasındaki çekim kuvvetidir. Örneğin, sofra tuzu (NaCl) suda çözündüğünde, Na$^+$ ve Cl$^-$ iyonları, su moleküllerinin (polar molekül) kısmi negatif ve kısmi pozitif uçları tarafından sarılır. Bu etkileşim iyon-dipol etkileşimidir. Bu ifade doğrudur.

Yukarıdaki açıklamalara göre, London kuvvetlerinin sadece apolar moleküllerde görüldüğünü iddia eden D seçeneği yanlıştır.

Cevap D seçeneğidir.