9. sınıf kimya 2. dönem 2. yazılı 4. Senaryo Test 2

İyonik kristallerle ilgili aşağıda verilen özelliklerden hangisi yanlıştır?

A) Zıt yüklü iyonların elektrostatik çekim kuvvetiyle bir arada tutulurlar.

B) Oda koşullarında genellikle katı haldedirler ve erime noktaları yüksektir.

C) Katı halde elektrik akımını çok iyi iletirler.

D) Kırılgan yapıdadırlar, darbe aldıklarında kristal yapıları bozulur.

E) Suda çözündüklerinde veya eritildiklerinde iyonlarına ayrışarak elektriği iletirler.

Merhaba sevgili öğrenciler!

İyonik kristallerin özelliklerini anlamak, kimyanın temel konularından biridir. Bu soruda, iyonik kristallerle ilgili yanlış bir ifadeyi bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Zıt yüklü iyonların elektrostatik çekim kuvvetiyle bir arada tutulurlar.

  Bu ifade doğrudur. İyonik bağ, metal atomlarının elektron vererek pozitif yüklü katyonlara, ametal atomlarının ise elektron alarak negatif yüklü anyonlara dönüşmesiyle oluşur. Bu zıt yüklü iyonlar arasında oluşan güçlü elektrostatik çekim kuvveti, iyonik kristalleri bir arada tutan temel kuvvettir. Örneğin, sodyum klorür (NaCl) kristalinde Na$^+$ ve Cl$^-$ iyonları birbirini çeker.

• B) Oda koşullarında genellikle katı haldedirler ve erime noktaları yüksektir.

  Bu ifade de doğrudur. İyonlar arasındaki güçlü elektrostatik çekim kuvvetleri, iyonik bileşiklerin düzenli bir kristal yapı oluşturmasına neden olur. Bu yapıyı bozmak ve iyonları birbirinden ayırmak için çok yüksek enerji gerekir. Bu nedenle, iyonik bileşikler genellikle oda koşullarında katı halde bulunur ve erime noktaları oldukça yüksektir.

• C) Katı halde elektrik akımını çok iyi iletirler.

  Bu ifade yanlıştır. Katı haldeki iyonik kristallerde, iyonlar kristal örgüde sabitlenmiş durumdadır ve serbestçe hareket edemezler. Elektrik akımının iletilmesi için yüklü taneciklerin (iyonlar veya elektronlar) serbestçe hareket edebilmesi gerekir. Katı iyonik bileşiklerde bu hareketlilik olmadığı için elektrik akımını iletmezler veya çok zayıf iletirler. Bu nedenle, iyonik bileşikler katı halde yalıtkandır.

• D) Kırılgan yapıdadırlar, darbe aldıklarında kristal yapıları bozulur.

  Bu ifade doğrudur. İyonik kristaller, düzenli bir katyon ve anyon dizilimine sahiptir. Dışarıdan bir darbe uygulandığında, aynı yüklü iyon katmanları birbirine yaklaşabilir. Bu durumda, aynı yüklü iyonlar arasında itme kuvvetleri oluşur ve kristal yapı kolayca kırılarak bozulur. Bu özellik, iyonik bileşiklerin kırılgan yapısını açıklar.

• E) Suda çözündüklerinde veya eritildiklerinde iyonlarına ayrışarak elektriği iletirler.

  Bu ifade doğrudur. İyonik bileşikler suda çözündüklerinde veya yüksek sıcaklıklarda eritildiklerinde (sıvı hale geçtiklerinde), iyonlar serbest hale gelir ve hareketli hale gelirler. Bu serbest ve hareketli iyonlar, elektrik akımını taşıyabilirler. Bu nedenle, iyonik bileşiklerin sulu çözeltileri veya eriyikleri elektriği iletir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, katı haldeki iyonik kristallerin elektrik akımını çok iyi ilettiği ifadesi yanlıştır.

Cevap C seçeneğidir.