Bu soruyu çözmek için, sıvıların yüzey gerilimi, kohezyon ve adezyon kuvvetleri arasındaki ilişkiyi ve bu kuvvetlerin menisküs (sıvı yüzeyinin eğriliği) üzerindeki etkisini anlamamız gerekiyor. Adım adım inceleyelim:
- Kohezyon ve Adezyon Kuvvetleri:
- Kohezyon kuvveti: Aynı tür moleküller (örneğin, su molekülleri kendi aralarında veya cıva molekülleri kendi aralarında) arasındaki çekim kuvvetidir. Bu kuvvet, sıvının bir arada kalmasını sağlar.
- Adezyon kuvveti: Farklı tür moleküller (örneğin, su molekülleri ile cam molekülleri veya cıva molekülleri ile cam molekülleri) arasındaki çekim kuvvetidir. Bu kuvvet, sıvının bir yüzeye yapışmasını veya yayılmasını sağlar.
- Menisküs Oluşumu ve Anlamı:
- Bir sıvının bir tüp veya kap içindeki yüzeyinin eğriliğine menisküs denir. Menisküsün şekli, kohezyon ve adezyon kuvvetlerinin göreceli büyüklüğüne bağlıdır.
- Dışbükey (Tümsek) Menisküs: Eğer sıvının kendi molekülleri arasındaki kohezyon kuvveti, sıvı molekülleri ile kabın yüzeyi arasındaki adezyon kuvvetinden daha büyükse, sıvı kabın kenarlarından aşağı doğru eğilir ve dışbükey bir menisküs oluşturur. Bu durumda sıvı, kabın yüzeyini ıslatmaz. Cıva bu duruma örnektir.
- İçbükey (Çukur) Menisküs: Eğer sıvı molekülleri ile kabın yüzeyi arasındaki adezyon kuvveti, sıvının kendi molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetinden daha büyükse, sıvı kabın kenarlarından yukarı doğru tırmanır ve içbükey bir menisküs oluşturur. Bu durumda sıvı, kabın yüzeyini ıslatır. Su bu duruma örnektir.
- Şimdi verilen yargıları bu bilgiler ışığında değerlendirelim:
- I. Yargı: "Cıva molekülleri arasındaki kohezyon kuvveti, cam ile cıva arasındaki adezyon kuvvetinden büyüktür."
- Soruda cıvanın üst yüzeyinin dışbükey (tümsek) olduğu belirtilmiştir.
- Dışbükey menisküs, kohezyon kuvvetinin adezyon kuvvetinden büyük olduğu durumlarda oluşur.
- Dolayısıyla, bu yargı doğrudur.
- II. Yargı: "Su ile cam arasındaki adezyon kuvveti, su molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetinden büyüktür."
- Soruda suyun üst yüzeyinin içbükey (çukur) olduğu belirtilmiştir.
- İçbükey menisküs, adezyon kuvvetinin kohezyon kuvvetinden büyük olduğu durumlarda oluşur.
- Dolayısıyla, bu yargı doğrudur.
- III. Yargı: "Cıva camı ıslatırken, su camı ıslatmaz."
- I. yargıdan bildiğimiz gibi, cıva için kohezyon kuvveti adezyon kuvvetinden büyüktür. Bu durumda cıva camı ıslatmaz.
- II. yargıdan bildiğimiz gibi, su için adezyon kuvveti kohezyon kuvvetinden büyüktür. Bu durumda su camı ıslatır.
- Verilen yargı, cıvanın camı ıslattığını ve suyun camı ıslatmadığını söyleyerek bu durumların tam tersini ifade etmektedir.
- Dolayısıyla, bu yargı yanlıştır.
- Sonuç olarak, sadece I ve II. yargılar doğrudur.
Cevap B seçeneğidir.
